უელსში მცხოვრები გლუტენის აუტანლობით შეწუხებული ადამიანები წელს, პირველად დიდ ბრიტანეთში, მიიღებენ წინასწარ ჩარიცხულ თანხიან დებეტურ ბარათებს, რათა შეიძინონ სპეციალური დიეტისთვის აუცილებელი საკვები პროდუქტები.
ამჟამდელი სისტემა ემყარება გლუტენის გარეშე საკვების ექიმის რეცეპტით აფთიაქში გაცემას. ახალი სქემა კი – უელსის მთავრობის განაცხადით – ხელს შეუწყობს სისტემის გამარტივებას და ადამიანებს მისცემს მეტ თავისუფლებას საკუთარი მდგომარეობის სამართავად.
გლუტენის აუტანლობას, ანუ целиაკიას, მსოფლიოში საშუალოდ 100 ადამიანში 1 განიცდის. დაავადება იმუნური სისტემის მეშვეობით ორგანიზმის ქსოვილებზე თავდასხმას იწვევს და საკვების მიმართ აუტანლობას განაპირობებს. ძირითადი სიმპტომებია შებერილობა, გულისრევა და დიარეა.
54 წლის ჩერლი ბარკერი ნარბერთიდან (პემბროუკიდშირი) უკვე ხუთი წელია მონაწილეობს მმართველი სქემის საპილოტე ეტაპზე. მას ყოველ სამ თვეში ერთხელ 42 ფუნტი ერიცხება, ანუ თვეში 14 ფუნტი. მისი თქმით, მიღებული თანხა მხოლოდ ნაწილობრივ ფარავს გლუტენ-თავისუფალი პროდუქტის მაღალ ღირებულებას.
„ეს არაა არჩევანი ცხოვრების სტილზე — ესაა საჭიროება“, ამბობს ბარკერი. რაც შეეხება ძველ სისტემას, აღნიშნავს, რომ მასში მონაწილეობა უხერხულობას იწვევდა, ხოლო აფთიაქში მისაღები პროდუქტი ხანდახან არც იყო საკმარისად საკვები.
უელსის ჯანმრთელობის მინისტრმა ჯერემი მაილსმა თქვა, რომ მათი მიზანია „გლუტენის გარეშე საკვების მიწოდების სამედიცინო კუთხით განთავისუფლება“ და მოქალაქეებისთვის მეტი დამოუკიდებლობის მინიჭება.
„ეს შემცირდება ბიუროკრატიულ ზეწოლას ექიმებსა და ფარმაცევტებზე და ადამიანებს მისცემს რეალურ შესაძლებლობას, სად და როგორ იყიდონ გლუტენის გარეშე პროდუქტი ისე, რომ ეს მათ ჯანმრთელობას შეესაბამოს“, – აცხადებს იგი.
ბარათი იმუშავებს როგორც ჩვეულებრივი ჩიპიანი საბანკო ბარათი და მიღებულია იქნება როგორც სუპერმარკეტებში, მაღაზიებში, საზოგადოებრივ აფთიაქებსა და ონლაინ მაღაზიებში.
ჯერჯერობით უცნობია, კონკრეტულად რამდენ თანხას მიიღებს თითოეული პირი, რადგან ეს ინდივიდუალურად განისაზღვრება და რეგულარულად გადაიხედება. თუმცა, პროექტი NHS-ის ბიუჯეტში არ გამოიწვევს დამატებით ხარჯებს. მიუხედავად ამისა, გარკვეული მოქალაქეები კვლავ შეძლებენ ძველი, რეცეპტზე დაფუძნებული სისტემის გამოყენებას.
გლუტენის გარეშე პროდუქტის ფასიც დაბალი არაა. მაგალითად, სუპერმარკეტებში ჩვეულებრივი პურის საშუალო ფასი 63 პენსია, ხოლო გლუტენ–თავისუფალი ანალოგის ფასი – £2.26. იგივე სიტუაციაა მაკარონთან: 56 პენსი ჩვეულებრივი ვარიანტისთვის და £1.22 გლუტენის გარეშე პროდუქტისთვის.
კარდიფელი 24 წლის ბეთან უილიამსი, რომელიც ვეგეტარიანელია, ამბობს, რომ რეცეპტებზე გაცემული პროდუქტები ხშირად დაბალი ხარისხისაა, ხოლო ბარათის სისტემა მეტად მოქნილია და ადამიანებს საშუალებას აძლევს თავად აირჩიონ ჯანსაღი პროდუქტები.
„ადამიანებისთვის ბალანსირებული დიეტის დაცვა არ უნდა იყოს ფუფუნება“, – ამბობს ის.
ნარბერთში არსებული Plumvanilla კაფეს თანამშრომელი, ჯემა ბირი აღნიშნავს, რომ მათი მენიუ უკვე მორგებულია გლუტენის აუტანლობის მქონე კლიენტებზე. თუმცა, მისთვის გამოწვევაა ძვირადღირებული პროდუქტების მარაგის შეძენა და მათი ნარჩენებისგან დაცვა.
Coeliac UK-ის წარმომადგენელი ტრისტენ ჰამფრისი ხაზს უსვამს: „გლუტენის გარეშე დიეტა არ არის ალტერნატიული ცხოვრების სტილი — ის პირდაპირი მკურნალობის ფორმაა ცელიაკიისთვის და მისი სწორად აღიარება სერიოზულად მნიშვნელოვანია.“
მან ბრიტანეთის სხვა რეგიონებსაც მოუწოდა უელსის მაგალითის მიყოლება.
დამატებითი ინფორმაცია მოამზადა სარა დეფიდმა.
