ირანში ინტერნეტზე ხელმისაწვდომობის მკაცრი შეზღუდვები, რომელიც თავდაპირველად საომარი მდგომარეობის დროს გამოიყენებოდა, ქვეყნის მთავრობამ გაახანგრძლივა ყოველდღიურ რეჟიმშიც, მიესადაგა რა ისინი ადგილობრივ პოლიტიკურ გარემოს და საზოგადოებრივ აქტივობას. როგორც New York Times-ის ცნობით, ასეთი ნაბიჯები უკვე სცდება მხოლოდ უსაფრთხოების საჭიროებებს და აქტიურად გამოიყენება ქვეყნის შიდა პოლიტიკური პროცესების მართვისთვის.
მას შემდეგ, რაც ირანში ინტერნეტის „შატდაუნები“ პირველად ხისართული იქნა ხმაურიანი საპროტესტო ტალღის ფონზე, ახლა წესები კიდევ უფრო გამკაცრდა. ხელისუფლება სხვადასხვა რეგიონში ან მთლიანად ქვეყანაში პერიოდულ რეჟიმში ზღუდავს სოციალურ მედიასა და მესენჯერებზე წვდომას. ამის მიზეზი, მთავრობის წარმომადგენლების განმარტებით, არის „საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვისა და უსაფრთხოების“ უზრუნველყოფა. თუმცა ადამიანის უფლებათა დამცველები მიუთითებენ, რომ ეს პრაქტიკა ხშირად ემსახურება პროტესტის ჩახშობას და ინფორმაციის თავისუფალ მიმოცვლაზე კონტროლის დამყარებას.
ბოლო პერიოდში, ირანში არაერთ რეგიონში ინტერნეტის სიჩქარე და ხარისხი მნიშვნელოვნად დაეცა. ეს განსაკუთრებით შესამჩნევია საპროტესტო აქციების, პოლიტიკურ კრიზისთა ან საზოგადოებრივი მოშფოთების დროს. წყაროს მიხედვით, ახალი რეგულაციები ახდენს სოციალური მედიის პერმანენტულ ფილტრაციას და მიზნად ისახავს გამჭვირვალობის შეზღუდვას, რათა ირანელმა მოქალაქეებმა ვერ მიიღონ უცხოური ან კრიტიკული ინფორმაცია მიმდინარე პროცესებზე.
ოფიციალური სტატისტიკის მიხედვით, მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი სწორედ ციფრული კომუნიკაციით სარგებლობს, თუმცა ყოველდღიურად მსხვერპლდება სახელისუფლებო ბლოკირებების შედეგად. სპეციალისტების შეფასებით, ირანში ინტერნეტის შეზღუდვა არა მარტო პოლიტიკურ უფლებებს, არამედ ეკონომიკურ აქტივობასაც აღუტაცებს გზებს საერთაშორისო ბაზრებთან კომუნიკაციისთვის.
სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლები და საერთაშორისო ორგანიზაციები მოუწოდებენ თეირანს, შეწყვიტოს მარეგულირებელი ზომებისა და ფართომასშტაბიანი „შატდაუნების“ პრაქტიკა. მათი აზრით, ასეთი პოლიტიკა არღვევს მოსახლეობის უფლებებს და ზიანს აყენებს ქვეყნის იმიჯს გლობალურ ასპარეზზე.
მიუხედავად საერთაშორისო კრიტიკისა და ეკონომიკური ზიანისა, ირანის ხელისუფლება ჯერჯერობით არ აპირებს შეზღუდვების შემსუბუქებას და აცხადებს, რომ ინტერნეტზე მიმდინარე ზეწოლა აუცილებელია „ეროვნული სტაბილურობისა და უსაფრთხოების დაცვისთვის“.
როგორც სტატია აღნიშნავს, მსგავსი პრაქტიკა ხელს უშლის არა მხოლოდ სამოქალაქო საზოგადოების განვითარებას, არამედ მოქმედებს ქვეყნის ეკონომიკურ გაძლიერებაზე და საერთაშორისო ურთიერთობებზე. ციფრულ თავისუფლებაზე განსაკუთრებული ყურადღების მოქცევას ითხოვენ ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციები, რომელთა შეფასებითაც ირანში განვითარებული ქმედებები ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრია რეგიონში.
საერთაშორისო საზოგადოების თვალში, ინტერნეტზე დაწესებული შეზღუდვები ირანში რჩება მწვავე გამოწვევად, სადაც ციფრული უფლებები და ინფორმაციის თავისუფლება მთავარ სადავო თემებად იქცა ხელისუფლებასა და მოსახლეობას შორის.
წყარო: https://www.nytimes.com/2025/10/17/world/middleeast/iran-shutdown-restrictions.html
