მოსახლეობის მოძველება მსოფლიო მასშტაბით მნიშვნელოვანი დემოგრაფიული ტენდენციაა, რომელიც სკციფიკური გამოწვევებს აჩენს როგორც ინდივიდებისათვის, ასევე ჯანდაცვის სისტემებისა და საზოგადოებებისათვის. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ინფორმაციით, მსოფლიოში მოსახლეობის საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა უკანასკნელი ათწლეულების განმავლობაში, რამაც გამოიწვია ხანდაზმულ ადამიანთა რაოდენობის ზრდა. 2020 წლისთვის მსოფლიოში 60 წელზე მეტი ასაკის ადამიანთა რიცხვმა 1 მილიარდს გადააჭარბა და ამ ტენდენციის მიხედვით 2050 წლისთვის მათმა რაოდენობამ შეიძლება მიაღწიოს 2 მილიარდამდე.
ხანდაზმულთა ჯანმრთელობის საკითხები მრავალმხრივია და მოიცავს როგორც ფიზიკურ, ასევე გონებრივ და სოციალურ ასპექტებს. ასაკთან ერთად იზრდება ქრონიკული დაავადებების გავრცელების რისკი, როგორიცაა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, დიაბეტი, სიმსივნეები და ნევროდეგენერაციული დაავადებები. აღნიშნული მდგომარეობები განაპირობებს ჯანდაცვის სისტემებზე დიდ ზეწოლას, რადგან ხშირია ხანგრძლივი მკურნალობა და სპეციალიზებული მოვლა.
WHO-ს მონაცემებით, დაახლოებით 80% ხანდაზმულთა ცხოვრებაში მხედველობის, სმენის, მოძრაობის ან მეხსიერების გარკვეული დარღვევა არსებობს, რაც ართულებს მათ ყოველდღიური საქმიანობის დამოუკიდებლად შესრულებას. აქედან გამომდინარე, განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს ხანგრძლივი მოვლის სტრუქტურების განვითარება, რომლებიც უზრუნველყოფენ არა მხოლოდ სამედიცინო დახმარებას, არამედ სოციალურ და ემოციურ მხარდაჭერასაც.
მნიშვნელოვანი გამოწვევაა ხანდაზმულთა უსაფრთხო საცხოვრებელი გარემოს შექმნა. ხშირად მათ უწევთ დაძლიონ დაბრკოლებები ინფრასტრუქტურის, საზოგადოებრივ ტრანსპორტში ხელმისაწვდომობისა და სოციალური იზოლაციის თვალსაზრისით. იზოლაცია და მარტოობა მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორებია ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის, მათ შორის დეპრესიისა და დემენციის განვითარებისთვის.
აღსანიშნავია, რომ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია აქტიურად ავითარებს პოლიტიკებს, რომლებიც მიმართულია ხანდაზმული მოსახლეობის ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის მხარდასაჭერად. აქცენტი კეთდება დაავადებების პრევენციაზე, სწორი კვების პოპულარიზაციაზე, ფიზიკური აქტივობის გაზრდასა და ფსიქოსოციალურ მხარდაჭერაზე. WHO რეკომენდაციით, მთავრობებმა უნდა განავითარონ ინკლუზიური პოლიტიკა, ხელი შეუწყონ საზოგადოებაში ხანდაზმულთა ინტეგრაციას და გააძლიერონ სერვისები, რომლებიც უზრუნველყოფს ამ ასაკობრივი ჯგუფის საჭიროებებს.
საერთაშორისო დონეზე იზრდება საზოგადოების ცნობიერება და დადებითი დამოკიდებულება ხანდაზმულთა გამოწვევებისადმი. სახელმწიფოსა და არასამთავრობო ორგანიზაციებს შორის თანამშრომლობა, ახალი ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვა და ინფრასტრუქტურის ადაპტირება აუცილებელ პირობას ქმნის დაბერების საკითხების ეფექტურად მართვისათვის.
საბოლოოდ, მსოფლიოს მოსახლეობის დაბერების პროცესმა უნდა მისცეს ბიძგი ჯანდაცვისა და სოციალური მოდელების გარდაქმნას – ინკლუზიური, მდგრადი და ადამიანზე ორიენტირებული სერვისებისაკენ, რომელიც უზრუნველყოფს ხანდაზმული ადამიანების ღირსეულ და აქტიურ მონაწილეობას საზოგადოებაში.
წყარო: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health
