საერთაშორისო ენერგეტიკის სააგენტოს (IEA) ანგარიშმა, “მსოფლიო ენერგეტიკის პერსპექტივა 2025”, გამოკვეთა გლობალურ ენერგეტიკულ სექტორში მიმდინარე ძირეული ცვლილებები და განმარტა ის ფაქტორები, რომლებიც განაპირობებენ ენერგიის მიწოდებასა და მოხმარებას მომავალი რამდენიმე წლის განმავლობაში. ანგარიშში ყველა ძირითადი გლობალური ტენდენციაა შეფასებული, მათ შორის განახლებადი ენერგიის, ნავთობის, გაზისა და ნახშირბადის ბაზრები, აგრეთვე ენერგეტიკული უსაფრთხოება და კლიმატის ცვლილება.
IEA-ს შეფასებით, 2025 წელს მსოფლიოში ენერგიის მოხმარების სტრუქტურა საბაზისოდ შეიცვლება. კერძოდ, ზრდას განაგრძობს განახლებადი ენერგიის წილი, რომელთა შორისაც მზისა და ქარის სადგურების როლი განსაკუთრებით იზრდება. მსოფლიო მასშტაბით მზისა და ქარის ენერგიის ახალი ობიექტების რაოდენობა რეკორდულ დონეს აღწევს, ასევე ძლიერდება ინვესტიციები ენერგოეფექტურობასა და ელექტრომობილობაში.
ანალიზის მიხედვით, განახლებადი ენერგიის წყაროების ზრდა სახელმწიფოთა მიერ დაწესებულმა კლიმატურმა მიზნებმა და საერთაშორისო შეთანხმებებმა განაპირობა. მაგალითად, ევროკავშირის, ჩინეთისა და აშშ-ის ბაზრებზე მნიშვნელოვანი დახარჯულია ინვესტიციები წყალბადოვან ტექნოლოგიაში და ელექტროგადაცემებში, რამაც ხელი შეუწყო ენერგიის ეფექტურ და სუფთა თავლაზე გადასვლას.
ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ ნავთობის მსოფლიო მოთხოვნა, სავარაუდოდ, 2025 წელს პიკს მიაღწევს, რასაც მოჰყვება სტაგნაცია ან ზომიერი კლება კლიმატის პოლიტიკის გამკაცრებისა და ელექტრომობილების მზარდი გამავრცელებლობის ფონზე. მიწოდება კი შედარებით სტაბილურად შენარჩუნდება, თუმცა გეოპოლიტიკური მოვლენები შესაძლოა გავლენას ახდენდეს ფასებზე და უსაფრთხოებაზე.
ცვლილებებს განიცდის ბუნებრივი აირის სექტორიც. IEA ასკვნის, რომ ბუნებრივი აირის მხრივ იზრდება კონკურენცია წყაროებს შორის, განსაკუთრებით გათხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) ბაზარზე. დივერსიფიკაცია დადებითად აისახება მიწოდების უსაფრთხოებაზე, თუმცა ანგარიშში ხაზგასმულია ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციის აუცილებლობა.
ანგარისში განსაკუთრებულად გამოკვეთილია განვითარებადი ქვეყნების ენერგეტიკული საჭიროებები. მათთვის წვდომა სუფთა ენერგიაზე და დაბალანსებული საინვესტიციო გარემოს შექმნა გამოწვევად რჩება. ერთ-ერთი მთავარი რეკომენდაციაა საერთაშორისო თანამშრომლობის გაძლიერება, დაბალი ნახშირბადის ტექნოლოგიებში ინვესტირების ხელშეწყობა და ენერგეტიკული სამართლიანობის უზრუნველყოფა.
IEA-ს რეკომენდაცია ასევე არის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის გამართვა კლიმატის ცვლილებების წინააღმდეგ მდგრადობის გასაზრდელად. დღეს განსაკუთრებით საჭიროა ენერგეტიკული სისტემების გლობალური მოდერნიზაცია, რადგან გლობალური დადგმული სიმძლავრე და ინფრასტრუქტურა მომავალში მზარდ დატვირთვას უნდა გაუმკლავდეს.
საბოლოო ჯამში, “მსოფლიო ენერგეტიკის პერსპექტივა 2025” აჩვენებს, რომ ენერგეტიკული გარდაქმნა გლობალურ დონეზე შეუქცევადი პროცესია, რომელშიც მთავარ როლს თამაშობენ განახლებადი ენერგია, ინოვაციური ტექნოლოგიები და თანამშრომლობა. ამასთან ერთად IEA ხაზს უსვამს, რომ ეფექტური პოლიტიკის გატარება და კერძო ინვესტიციების მოზიდვა აუცილებელია ეკონომიკური და კლიმატური მიზნების ერთობლივად მისაღწევად.
წყარო: https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2025
