მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის (WTO) ახალი ანგარიშის თანახმად, ხელოვნური ინტელექტის (AI) მზარდი გავლენა მნიშვნელოვნად გარდაქმნის გლობალური ვაჭრობის სტრუქტურასა და დინამიკას. ანგარიში, რომელიც 2025 წლის 17 სექტემბერს გამოქვეყნდა, ასახავს იმ მნიშვნელობას, რომელსაც AI-ტექნოლოგიები ქმნიან როგორც წარმოების, ასევე მომსახურების სექტორებში, ასევე მათი გავლენის გადაცემას საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობებზე.
WTO-ს შეფასებით, AI-ს ფართომასშტაბიანი დანერგვა ქვეყანათა უმრავლესობისთვის წარმოადგენს როგორც შესაძლებლობას, ასევე გამოწვევას. ტექნოლოგიების განვითარება ამარტივებს და აადვილებს საერთაშორისო მიწოდების ჯაჭვის მენეჯმენტს, ზრდის ეფექტიანობას, არჩევანის თავისუფლებასა და სწორი ინფორმაციის მოპოვებას. კერძოდ, AI საშუალებას აძლევს კომპანიებს ეფექტურად მართონ ლოგისტიკური პროცესები, იპოვონ ოპტიმალური მარშრუტები, შეამცირონ დანახარჯები და დააჩქარონ საქონლის მიმოქცევა სხვადასხვა ბაზრებს შორის.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ავტომატიზირებული სისტემების დანერგვამ ხელი უნდა შეუწყოს მომსახურების ვაჭრობის განვითარებას და ზრდას. მან გააკეთა ხაზი იმაზე, რომ AI-ს შეუძლია შექმნას სრულიად ახალი პროდუქტი, რომელსაც მოითხოვს გლობალური ბაზარი, და კიდევ უფრო დააჩქაროს ინოვაციები განახლებად ეკონომიკაში. კერძოდ, ავტომატიზირებული ელექტრონული სავაჭრო პლატფორმების, “ჭკვიანი” კონტრაქტებისა და ციფრული გადაწყვეტილებების გაჩენა განაპირობებს სავაჭრო ბარიერების შემცირებასა და ბიზნესის გამარტივებას.
მიუხედავად ამისა, World Trade Organization შეგახსენებთ რისკებსაც: AI-ტექნოლოგიების სწრაფი დანერგვა გამოწვევებს უქმნის მცირე და საშუალო კომპანიებს, რომლებსაც სჭირდებათ რესურსები და ცოდნა, რათა ეფექტურად დაუპირისპირდნენ ციფრულ ტრანსფორმაციას. ასევე, სხვადასხვა ქვეყნებისათვის აქტუალურია პერსონალური მონაცემების უსაფრთხოების, კონკურენციის რეგულირებისა და სისტემური სტაბილურობის საკითხები. ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ გლობალური თანაბარი სარგებლის მისაღწევად მნიშვნელოვანია AI-ის რეგულირებისა და ეთიკური ჩარჩოების ჩამოყალიბება.
ანტონიო გუტიერესის თქმით, მოქმედი დირექტორის, AI არ შეცვლის მხოლოდ ინდივიდუალურ წარმოებას, არამედ მას საერთო გავლენა ექნება გლობალურ ვაჭრობაზე. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ტექნოლოგიების სწორად გამოყენება შეიძლება გახდეს ეკონომიკური ზრდის და მდგრადი განვითარების საფუძველი, თუმცა შესაძლოა გაზარდოს უთანასწორობაც ტექნოლოგიურად განსხვავებულ ქვეყნებს შორის. AI-ის როლის ზრდა მსოფლიო ვაჭრობაში უკვე ასახულია სერვისებზე მოთხოვნის ზრდაზე, სასაქონლო ბაზრების დივერსიფიკაციაზე და ინოვაციური ბიზნეს მოდელების განვითარებაზე.
დოკუმენტში ასევე საუბარია მასშტაბური ინვესტიციების მნიშვნელობაზე, რომ ქვეყნები მზად იყვნენ AI-ს სრულფასოვნად ინტეგრირებისთვის გლობალურ ეკონომიკაში. ტექნიკურ განათლებაში ჩადებული ინვესტიციები და კომერციული ინფრასტრუქტურის განვითარება, წარმოადგენს მთავარ კომპონენტებს გარდამავლობაში, რათა ყველა ქვეყანამ მიიღოს სარგებელი ხელოვნური ინტელექტისგან თანაბარ პირობებში.
WTO საბოლოოდ აფასებს, რომ AI-ს დანერგვა გლობალურ ვაჭრობაში გარდაუვალია და სრული პოტენციალის რეალიზებისთვის საჭიროა როგორც კერძო, ასევე სახელმწიფო სტრუქტურების აქტიური თანამშრომლობა. ეს გარდაქმნები შექმნის ახალ შესაძლებლობებს, მაგრამ ერთდროულად მოითხოვს მაღალი ხარისხის რეგულირებას, ტრანსპარენტულობას და ეტიკური სტანდარტების დაცვას გლობალურად.
