ახალგაზრდა სპორტსმენებისათვის სპორტში სპეციალიზაციის დროის საკითხი მშობლებისა და მწვრთნელებისათვის მნიშვნელოვანი თემაა და ამაზეც მიმდინარეობს მსჯელობა მთელ მსოფლიოში. მრავალმა კვლევამ აჩვენა, რომ ახალგაზრდობის ასაკში სპორტში ერთ დარგზე მკაცრი კონცენტრაცია შესაძლოა იყოს როგორც სასარგებლო, ასევე საზიანო, რაც დამოკიდებულია ინდივიდუალურ და გარემო ფაქტორებზე. აშშ-ში, ევროპასა და სხვა ქვეყნებში არსებობს ტენდენცია, whereby ბავშვები შედარებით ადრეულ ასაკში სპეციალიზდებიან ერთ სპორტში ისეთი იმედით, რომ მიაღწევენ უფრო დიდ წარმატებას, მიიღებენ კოლეჯში სტიპენდიებს ან გახდებიან პროფესიონალი სპორტსმენები. თუმცა, ექსპერტები გაუმჯობესებული მონაცემებით გაფრთხილებას აძლევენ მშობლებს იმის შესახებ, რომ დრომდე სპეციალიზაცია შეიძლება დაკავშირებული იყოს ტრავმების მომატებულ რისკთან, ფსიქოლოგიურ დაღლილობასთან და ზოგად მოტივაციის დაკარგვასთან.
როგორც ნიუ-იორკ თაიმზის სტატიშია აღნიშნული (“When should young athletes specialize in a sport? This story may help you decide”), ბოლო წლებში გაიზარდა მიდრეკილება ერთ სპორტში სპეციალიზაციისკენ უკვე მაგარად ასაკამდე, თუმცა მონაცემები აჩვენებს, რომ უმეტესობა პროფესიონალ სპორტსმენთაგან სწორედ მრავალ სპორტში ჩართულობის შემდეგ დადის კარიერულ მწვერვალზე. სპეციალისტები ხაზს უსვამენ, რომ მცირე ასაკში სხვადასხვა სპორტში მონაწილეობა ავითარებს როგორც ფიზიკურ, ასევე ფსიქოლოგიურ უნარებს, ზრდის გაცნობის შესაძლებლობებს და ამცირებს ტრავმების რისკს, რომლებიც ხშირად მოჰყვება ერთი მოძრაობის განმეორებას.
სტატიის მიხედვით, აღნიშნულია შემთხვევაც, როდესაც ახალგაზრდა სპორტსმენმა მშობლებისა და მწვრთნელის ზეწოლის საფუძველზე ბავშვობის ასაკშივე დაიწყო მხოლოდ ერთ სპორტში ჩართულობა. ცოტა ხანში სპორტსმენი წლები განიცდიდა დაუკმაყოფილებლობას, რაც გამოიხატა როგორც ფიზიკური, ასევე ემოციურ დაღლილობაში. სტატიის ავტორები ამბობენ, რომ მსგავსი გამოცდილება იშვიათი არ არის და ბევრი მშობელი, ვისაც სურს შვილს წარმატება და სტაბილური მომავალი, შესაძლოა გაუთვალისწინებლად ზიანს აყენებდეს მის მოტივაციასა და ფიზიკურ განვითარებას.
სპორტული აკადემიებისა და დაქირავებული მწვრთნელების გაზრდილმა რიცხვმა დამატებით წნეხი მიაყენა ოჯახებს გადაწყვეტილების მიღებაში. სპეციალისტების რეკომენდაციით, სპორტში მოღვაწეობის მრავალფეროვნება და თანმიმდევრული დასვენება ხელს უწყობს ბავშვებში მოტივაციის შენარჩუნებასა და ტრავმების პრევენციას. ისინი ურჩევენ მშობლებს ყურადღებით მოეკიდონ თავიანთი შვილების ემოციურ და ფიზიკურ მდგომარეობას: თუ ბავშვი სიამოვნებას იღებს სხვადასხვა თამაშში მონაწილეობისგან, მისთვის მეტი არჩევანის მიცემა გრძელვადიან პერსპექტივაში სასარგებლოა.
მნიშვნელოვანია ასევე იმის აღნიშვნა, რომ ბოლო დრომდე არც ერთი კვლევით არ დადასტურებულა პირდაპირი კავშირი ადრეულ ასაკში სპეციალიზაციასა და სპორტულ კარიერაში გარანტირებულ წარმატებას შორის. სამაგიეროდ, სამედიცინო ასოციაციები, მათ შორის ამერიკის ორთოპედთა ასოციაცია, გამოთქვამენ შეშფოთებას მომატებული სტრესული ტრავმების, გადაღლილობისა და სწრაფად დამწვარი მოტივაციის გამო.
რეკომენდაციად მოჰყავთ ისიც, რომ ასაკი 12-13 წელზე ადრე სპეციალიზაცია თუნდაც პროფესიული მიზნებისთვის არასასურველია. ამ პერიოდში ორგანიზმი ჯერ კიდევ ვითარდება და თანაბრად მნიშვნელოვანია როგორც ფიზიკური დატვირთვის მრავალფეროვნება, ასევე სოციალიზაცია სხვადასხვა გარემოში. უმეტეს სპორტში ჩემპიონებად აღზრდილი ახალგაზრდების ბიოგრაფიაც მიუთითებს მრავალსფეროვანი გამოცდილების არსებობაზე, რაც მათ ძლიერ მხარედ ითვლებოდა მომდევნო წლების განმავლობაში.
დასკვნის სახით, სტატიის ავტორები მშობლებს ურჩევენ, რომ ყურად იღონ თავიანთი შვილების ინტერესები, მოუსმინონ მათ და არ ჩქარობდნენ სპეციალიზაციის გადაწყვეტილების მიღებას. მრავალფეროვანი სპორტული გარემო, ზომიერი დატვირთვა, ხარისხიანი დასვენება და ემოციური მხარდაჭერა — ეს ყველაფერი სჭირდება ახალგაზრდა სპორტსმენს წარმატების მისაღწევად როგორც სპორტში, ასევე ცხოვრებაში.
