ზაფხულის სკოლის არდადეგების შემცირება შეიძლება ბავშვებისთვის საშინელი იდეა ჩანდეს – თუმცა, ბევრ მშობელს ეს გადაწყვეტილება სულაც არ ეუცნაურება. მათთვის, ვისაც ბავშვების მოვლა და სამსახური ერთდროულად უწევს, არდადეგების შემცირება შესაძლოა შვება აღმოჩნდეს.
ზოგიერთ სკოლაში ზაფხულის არდადეგები უკვე ხუთკვირიანია, მაშინ როცა ოქტომბრის დასვენება ორი კვირა გრძელდება. დღეს აქტიურად განიხილება – უნდა იყოს თუ არა ზაფხულის არდადეგები უფრო მოკლედ სრულ სკოლებში?
შეიძლება კი მოკლემკუთვნლებმა არდადეგებმა უკეთესი შედეგები მოუტანოს სწავლებას? ხომ არ სჭირდება მოსწავლეებს – და მასწავლებლებს – ამოსასუნთქად მეტი დრო? იქნებ არდადეგების დროის წლებში გაწვდობა ოჯახის დასვენებებზე ხარჯებს შეამცირებს, ან პირიქით – მცირე დროში დაგეგმილმა არდადეგებმა ფასები კიდევ უფრო გაზარდოს?
რასაც ნამდვილად ვერ უარყოფთ ისაა, რომ ექვსი კვირა ძალიან დიდხანს ითვლება, განსაკუთრებით იმ ბავშვებისთვის, ვისი მშობლებიც მუშაობენ ან ვერ პატარავს მდიდარ ღირშესანიშნაობებზე წაყვანას ან დიდ ოჯახურ შვებულებას. მდიდარ ოჯახებში ბავშვები სხვა გამოცდილებებსაც იღებენ, რაც განათლების განსხვავებას კიდევ უფრო ამძაფრებს.
ბევრი ოჯახისათვის, განსაკუთრებით ბავშვიანთათვის, საკვები ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ხარჯია. ინგლისში ყოველი მეოთხე ბავშვი უფასო სასკოლო საკვების მიმღებია, ზოგიერთ სკოლაში კი – თითქმის ყოველი მეორე. საკვების ფასების ზრდასთან ერთად, დასვენების პერიოდში შიმშილის პრობლემაზე ცნობადობამაც მოიმატა: როცა სკოლა არ მუშაობს, ზოგიერთი ოჯახი ძლივს ახერხებს შვილების დაკვებას.
ზაფხული სასარგებლოა გარეთ თამაშისთვის, ბურთის თამაშისა და ეზოში ყოფნისთვის, თუმცა ზამთრის არდადეგების გაზრდა შეიძლება გაზრდილ ხარჯებად გადაიქცეს – ოჯახებმა დღის განმავლობაში სახლების გათბობაზე მეტი ფული შეიძლება დახარჯონ.
ინგლისშიც, უელსშიც და შოტლანდიაშიც ზაფხულის არდადეგები ექვსკვირიანია, თუმცა შოტლანდიაში უფრო ადრე იწყება და შუა აგვისტოსთვის უკვე სრულდება. ჩრდილოეთ ირლანდიაში კი სკოლები მთელი ივლისი და აგვისტო დახურულია.
დღესდროისობით, ინგლისის მრავალი სკოლა აკადემიის სტატუსით ოპერირებს და არდადეგების განრიგს თვითონ ადგენს. უკვე არსებობს სკოლის მაგალითები, სადაც ზაფხულის არდადეგები ხუთ კვირამდე შემცირდა, ოქტომბერში კი ორი კვირა დაემატა. სურეიში ადგილობრივი თვითმმართველობა გეგმავს მსგავსი მოდელის დანერგვას მის დაქვემდებარებაში მყოფ სკოლებში 2026 წლიდან.
უელსში მსგავსი წინადადება საზოგადოებრივი კონსულტაციისთვის გამოიტანეს – 16,000-ზე მეტი პასუხი მიიღეს მშობლებისა და მასწავლებლებისგან. დამოკიდებულება გაიყო – უმცირესობა მხარს უჭერდა, რის შემდეგაც ივნისში გეგმები დროებით შეჩერდა.
მშობლებისა და მასწავლებლების ორგანიზაცია Parentkind-ის მიერ ჩატარებული გამოკითხვის თანახმად, მშობლების 53% ოთხკვირიან ზაფხულის არდადეგებს უჭერს მხარს, ხოლო იმ ოჯახებში, სადაც სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებების მქონე ბავშვია – მხარს უჭერს 60%.
მაგრამ მასწავლებლები სხვაგვარად ფიქრობენ – იმავე გამოკითხვის მიხედვით, მხოლოდ 24%-ია ოთხკვირიანი არდადეგების იდეის მხარდამჭერი. ეს პრობლემა შესაძლოა გადაულახავი აღმოჩნდეს: მასწავლებლებისთვის სხვა სეზონებზე დასვენების გრაფიკი თითქმის არ არსებობს. ზაფხული მათი განტვირთვისა და სექტემბრისთვის დაგეგმვის, მასალის მოსამზადებლად მნიშვნელოვანი დროა.
ამის მიუხედავად, ბრიტანეთის სახელმწიფო სკოლის ზედამხედველობის ორგანოს Ofsted-ის ხელმძღვანელმა სერ მარტინ ოლივერმა განაცხადა, რომ ზაფხულის არდადეგების შემცირება შესაძლოა სასარგებლოც კი იყოს. მისი თქმით, ზოგიერთი ბავშვი ზაფხულის შემდეგ სკოლას „დარეგულირების დაკარგვით“ უბრუნდება და რუტინაში დაბრუნება უჭირს.
ზაფხულის ექვსკვირიანი არდადეგების პერიოდში დასვენების ხარჯები ხშირად თავბრუდამხვევია. ეს გამოწვეულია იმით, რომ იმ პერიოდში დიდია მოთხოვნა მშობლებისგან და თავად მასწავლებლებისგან – მოგზაურობის კომპანიები ფასებს მარტივად ზრდიან და მაინც ყველაფერი იყიდება.
შესაბამისად, არდადეგების გადანაწილება შესაძლოა კარგი იდეა იყოს – იმ დროს მოთხოვნა ნაწილდება და ფასებიც იკლებს. თუმცა, მეორე მხრივ, არდადეგების ხუთიდან ოთხ კვირამდე შემცირება კიდევ უფრო მეტად შეიძლება გაზარდოს მოთხოვნა მცირე დროში და ფასებიც გაძვირდეს.
ერთ-ერთი გამოსავალი, როგორც დანიშნულების გამოცემის Which?-ის რედაქტორი რორი ბოლანდი ამბობს, იქნებოდა რეგიონების მიხედვით არდადეგების ჩაშლა სხვადასხვა დროს. თუმცა, გაფრთხილებას ამატებს: ფასების დაკლება მოხდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ტურისტული კომპანიები ფასების გაბერვისგან თავს შეიკავებენ.
ფასების დაკლება შესაძლოა იმათ დააზარალოს, ვინც ზაფხულის სკოლის არდადეგებს საერთოდ არ იგებს – მათ დიზსაკარგავი „ბარგინები“ შესაძლოა ვეღარ უპოვოთ.
ასევე შესაძლოა გაუარესდეს სიტუაცია მოძრაობისა და ტრანსპორტის მხრივ, თუ ყველა ერთდროულად წავა დასასვენებლად.
დასვენების შემცირების შემთხვევაში, დამსაქმებლებს შესაძლოა ერთდროულად არდადეგის მოსურნე თანამშრომლების მართვა გაუჭირდეთ: სამი ადამიანის ორკვირიანი შვებულება ექვს კვირაში უკეთესად ინაცვლებს, ვიდრე ოთხ კვირაში. თუ შვებულება ვერ მოხერხდა, ეფექტური გამოსავალი იქნება მოქნილი სამუშაო გრაფიკი, ამბობს პერსონალის განვითარების ინსტიტუტის (CIPD) დირექტორი დევიდ დ’სოუზა.
სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებული არდადეგის სისტემებია – ხშირად ამინდის გამო. ცხელი ქვეყნები, როგორიცაა ინდოეთი, სადაც ზაფხულის არდადეგები ორ თვემდე გრძელდება, ხშირად უფრო დიდ არდადეგებს ინარჩუნებენ; ზომიერი კლიმატის მქონე ქვეყნები უფრო მოკლე პერიოდს ანიჭებენ უპირატესობას.
სამხრეთ კორეაში ზამთრის არდადეგები უფრო გრძელია, თუმცა ზოგიერთი მშობელი მოითხოვს, ეს სხვაობა შემცირდეს. გერმანიაში 16 ფედერალურ შტატში არდადეგები ცვლადია და ერთმანეთს ენაცვლება, თუმცა ბოლო წლებია, ამის ირგვლივ განსხვავებული რეგიონების მოთხოვნებზე დაპირისპირება გაჩნდა.
ბრიტანეთის მეტეოროლოგიური სამსახურის ამ კვირის განცხადების თანახმად, ქვეყანაში ექსტრემალური ამინდი ნორმად იქცა – და ამასთან ერთად, დგება კითხვა – ხომ არ უნდა გადავხედოთ ზაფხულის არდადეგების ფორმატს?
BBC-ის ამინდის პროგნოზის წამყვანი დარენ ბეტი ამბობს, კლიმატის ცვლილების შედეგად, ზამთრები ხანგრძლივი და ნოტიოა, ხოლო ზაფხულები – ცხელი და უფრო მშრალი. და ეს ტენდენცია გაგრძელდება. მოლოდინია, რომ სიცხის ტალღები უფრო ხშირად მოხდება (უკვე 3-ჯერ მოხდა წელს გამოცდების სეზონში), ხოლო ყველაზე ცხელი დრო – იულსა და აგვისტოშია.
დარენი აღნიშნავს, რომ ეგზამენის პერიოდში აყვავებული მცენარეების მტვერიც პრობლემად იქცევა ბავშვებისთვის, განსაკუთრებით аллергიული რეაგირების მქონეთათვის. კვლევა, რომელიც ვუსტერის უნივერსიტეტმა ჩაატარა, გვიჩვენებს, რომ მუხისა და ბალახების მტვრის სეზონები ადრე იწყება, ხოლო არყის მტვრის ეფექტი უფრო მკვეთრია.
მისი დასკვნით, ზაფხულის არდადეგები უნდა გახანგრძლივდეს, ხოლო გამოცდები – შემოდგომის პერიოდზე გადავიდეს, თუმცა ჯერ ისევ არ არის ცხადი, როგორ განხორციელდება ეს პრაქტიკაში.
მოზრდილთათვის მარტივად შეიძლება განხილვად იყოს საკითხები სამუშაო გრაფიკზე და ფასებზე, მაგრამ რას ფიქრობენ ისინი, ვინც პირდაპირაა შეხებული ამ საკითხთან – ბავშვები?
მანჩესტერის ერთ პრაიმერის სკოლაში დაწყებითი კლასის ბავშვები გამოკითხეს:
სემი, მეექვსე კლასელი, ამბობს: „ვფიქრობ, არდადეგები უფრო გრძელი უნდა იყოს, ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა ირლანდია და ესპანეთი, 9-11 კვირამდე აქვთ.“
„ხშირად ამბობენ, რომ ჩვენი თაობა გარეთ არ თამაშობს – მაგრამ დარწმუნებული ვარ, პირიქითაა. უფრო გრძელი არდადეგები რომ გვქონდეს, აუცილებლად ავტამაშებდით გარეთ და არც მოგვეწყენებოდა, რადგან ბევრ რამეს დავგეგმავდით“, – ამატებს.
ბეტსი, რომელიც ასევე მეექვსე კლასელია, ფიქრობს, რომ ეს სწავლას დააზარალებს: „ვფიქრობ, არდადეგები იგივე ხანგრძლივობის უნდა დარჩეს – თუკი 12 კვირიან არდადეგებზე ვიქნებოდით, სკოლაში დაბრუნებისას მეგობრებთან ადაპტაცია და სწავლის დაბრუნება ძალიან გაგვიჭირდებოდა.“
გრეისი, მეხუთე კლასელი, ამბობს: „გრძელი არდადეგების შემთხვევაში მოვიწყენდი. რადგან, მეგობრებს ხშირად ვერ ვნახავდი. ოჯახი კი, რა თქმა უნდა, გნახავს, მარა მეგობრებთან ნაკლები დრო გაქვს და გიკვირდება – როდის ვბრუნდებით სკოლაში?“
გამოიწერეთ ჩვენი ყოველკვირეული ბიულეტენი – Summer Essential. მშობლებთან და ოჯახებთან დასვენების სეზონის გამოწვევებთან გასამკლავებლად.
