ორწლიანი წინ, ჰამასი ამთავრებდა გეგმას ისრაელის წინააღმდეგ თავდასხმისთვის. ისრაელში პრემიერ-მინისტრი ბენიამინ ნეთანიაჰუ ფიქრობდა, რომ პალესტინელების პრობლემა მენეჯმენტის საკითხი იყო. მისი მთავარი მტერი, როგორც თავად ამტკიცებდა, ირანი იყო.
ნეთანიაჰუს ჰამასისადმი დაპირისპირებული რიტორიკა არ შეცვლილა, თუმცა მან ქატარს მისცა უფლება, ღაზაში ფინანსური დახმარება გაეტარებინა, რაც მას საშუალებას აძლევდა, საგარეო პოლიტიკაში ეზრუნა ირანთან დაპირისპირებაზე და საუდის არაბეთთან კავშირების ნორმალიზებაზე.
ვაშინგტონში, იმდროინდელი პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი და მისი ადმინისტრაცია თვლიდნენ, რომ საუდელებსა და ისრაელს შორის შეთანხმების მიღწევამდე ცოტა რამ ჰქონდა დარჩენილი.
ყველაფერი ილუზია აღმოჩნდა.
ნეთანიაჰუ უარს ამბობს, შექმნას კომისია საკუთარი შეცდომების და სამხედრო და უსაფრთხოების მეთაურებთან ერთად მიღებული გადაწყვეტილებების შესასწავლად, რამაც ჰამასს ძალადობრივი თავდასხმის შესაძლებლობა მისცა 2023 წლის 7 ოქტომბერს.
იუდევებსა და არაბებს შორის საუკუნოვანი კონფლიქტი მდინარე იორდანესა და ხმელთაშუა ზღვას შორის მდებარე მიწაზე კვლავ გადაუწყვეტელია, და როგორც ჩანს, ის ისეთივე გარდამტეხ ომში გადაიზარდა, როგორიც იყო 1948 და 1967 წლებში.
7 ოქტომბრის შემდეგ ახლო აღმოსავლეთი სრულიად შეიცვალა. ომის ორი წლის თავზე ღაზის კონფლიქტი ახალი გარდამტეხი ეტაპის წინაშე დგას.
ჟურნალისტებისთვის ეს ომი განსაკუთრებით მძიმე იყო.
ისინი ჰამასის თავდასხმამ 7 ოქტომბერს მოულოდნელად დაატყდათ თავს, მას შემდეგ კი ისრაელმა აუკრძალა საერთაშორისო ჟურნალისტებს ღაზაში თავისუფლად მუშაობა. პალესტინელმა ჟურნალისტებმა შიგნით გმირულად იმუშავეს — თითქმის 200 მათგანი პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას დაიღუპა.
ცხადია ერთი რამ: ჰამასმა 7 ოქტომბერს სერია სამხედრო დანაშაულების ჩაიდინა, 1200 ადამიანის, უმეტესწილად ისრაელი მოქალაქეების, მკვლელობით. მათ 251 მძევალი აიყვანეს, რომლებიც ჯერ კიდევ იმყოფებიან ღაზაში, თუმცა ალად მხოლოდ დაახლოებით 20 ცოცხალია.
ამის შემდეგ არსებობს მტკიცებულებები, რომ ისრაელმაც ჩაიდინა სერია სამხედრო დანაშაულების:
– ღაზაში მოსახლეობის შიმშილის გამოწვევა,
– მოქალაქეების დაუცველობა მასობრივი სამხედრო ოპერაციების დროს, რომლებშიც ათობით ათასი უდანაშაულო დაიღუპა,
– ქალაქების განადგურება, რაც არ შეესაბამება იმ საფრთხის მასშტაბს, რასაც ისრაელი განიცდის.
ნეთანიაჰუსა და მის ყოფილ თავდაცვის მინისტრზე გაგზავნილია ჰააგის საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს მიერ გამოშვებული დაკავების ორდერები. ისინი უარყოფენ ბრალდებებს.
ისრაელი ასევე გმობს ჰააგის საერთაშორისო სასამართლოს მიერ წამოწყებულ სამართლებრივ პროცესს, რომელიც მას გენოციდში სდებს ბრალს. ისრაელი ამტკიცებს, რომ ბრალდებები უსაფუძვლოა და ანტისემიტურ სტერეოტიპებზე — ე.წ. „სისხლიანი ცილისწამებებზეა“ — აგებული.
ისრაელს მხარდამჭერები უმცირდება. ბოლო დროს ბევრმა მოკავშირემ ნელ-ნელა დაკარგა მოთმინება გაცილებით ხანგრძლივ და მწვავე მოქმედებებზე კონცენტრირებული ისრაელის მიმართ.
심지 않ად, ისრაელის ყველაზე მნიშვნელოვანი მოკავშირეც კი — დონალდ ტრამპი — როგორც ირკვევა, უკმაყოფილოა ნეთანიაჰუს გადაწყვეტილებით დაბომბოს დამასკო, სირიის ახალი რეჟიმის წინააღმდეგ, რომელიც ტრამპს აღიარებული ჰქონდა.
ისრაელის დასავლელი მოკავშირეთა უმრავლესობა მოთმინების ზღვარს უკვე რამდენიმე თვის წინ გადაცდა.
21 ივლისს აშშ-ის, დიდი ბრიტანეთის, ბევრის ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოს, კანადის, ავსტრალიის, ახალი ზელანდიისა და იაპონიის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს, რომელშიც დაგმეს ისრაელის ქმედებები. მათ მკვეთრი ტონი გამოიყენეს, რათა ეჩვენებინათ, რამდენად მძიმე მდგომარეობაა ღაზაში. განცხადებაში უკიდურესად უარყოფითად ჩანდა ისრაელის მიერ შექმნილი ჰუმანიტარული დახმარების მიწოდების პროცესი, რომელმაც წარუმატებლად ჩაანაცვლა გაეროს და წამყვანი დახმარების ორგანიზაციების გამოცდილ მეთოდები.
„ღაზაში მოსახლეობის ტანჯვა ახალ დონეს მიაღწია,” ნათქვამია განცხადებაში.
„ისრაელის მთავრობის მიერ შემუშავებული დახმარების მიწოდების მოდელი საშიშია, აუარესებს სტაბილურობას, და ართმევს ღაზელებს ადამიანურ ღირსებას. ჩვენ ვგმობთ დახმარების თავიდან მოცილების და მოქალაქეების, მათ შორის ბავშვების, არაადამიანურ მკვლელობებს, რომლებიც მხოლოდ წყალსა და საკვებზე წვდომას ცდილობენ. საშინელი ფაქტია, რომ 800-ზე მეტი პალესტინელი მოკვდა მხოლოდ შველის მცდელობისას.
“მოქალაქეობრივი მოსახლეობისთვის აუცილებელი ჰუმანიტარული დახმარების უარყოფა მიუღებელია. ისრაელმა უნდა დაიცვას თავისი ვალდებულებები საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის წინაშე.”
ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, დევიდ ლემმა, შემდეგ განცხადება თავადაც გაავრცელა, მსგავსი ტონით, პარლამენტში გამოსვლისას.
ეს საკმარისი არ იყო ლეიბორისტი პარლამენტარებისთვის, რომლებიც მკაცრ განცხადებებს ქმედითი ნაბიჯების გადადგმას სთხოვენ. ერთ-ერთმა მათგანმა მითხრა, რომ მთავრობას სერიოზულ მოქმედებაზე უარის გამო “შეშფოთება” სუფევდა. მათი მთავარი მოთხოვნაა პალესტინის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს აღიარება — გადაწყვეტილება, რომელიც გაეროს წევრთა უმრავლესობამ უკვე მიიღო. ბრიტანეთი და საფრანგეთი ამ საკითხზე ერთობლივად მსჯელობენ, თუმცა ჯერჯერობით თვლიან, რომ შესაბამისი დრო არ დამდგარა.
ისრაელის პარლამენტი — კნესეტი — ზაფხულში მალე სრულდება და ოქტომბრამდე დასვენება დაინიშნება. ეს ნეთანიაჰუს მიეცემა სივრცედ, რათა არ შეეჯახოს პარლამენტში უნდობლობის საკითხით დაპირისპირებულ ულტრა-ნაციონალისტებს, რომლებმაც ზავი ღაზაში წინააღმდეგობას უცხადებენ. ნეთანიაჰუს უარი მოლაპარაკებებზე ეფუძვნება მათგან წამოსულ მუქარებს, რომ მისი მთავრობის დატოვებას აპირებენ. რაც თუ მართლაც მოხდა და ნეთანიაჰუმ ძალაუფლება არჩევნების გზით დაკარგა, ის 7 ოქტომბრის კატასტროფული შეცდომებისთვის და წლების მანძილზე მიმდინარე კორუფციული საქმის დასრულებისთვის პასუხისგებაში აღმოჩნდება.
ზავის შესაძლებლობა ახლა რეალურია — ეს იქნებოდა გადარჩენის შანსი როგორც ღაზის მოსახლეობისთვის, ისე ისრაელი მძევლებისთვის, რომლებსაც ჰამასი უკვე ხანგრძლივი დროა აკავებს.
ეს არ ნიშნავს, რომ კონფლიქტი დასრულდება. მაგრამ ამ ომმა უპრეცედენტო სიმძიმეში ჩაგვაძირა. თუ ზავი შედგა, ახალი შანსი გაჩნდება, რომ სისიხლისღვრის ნაცვლად დიპლომატიით გაგრძელდეს მოლაპარაკებები.
