გერმანიის კანცლერი ფრიდრიხ მერცი აღიარებს აშშ-ის პრეტენზიებს, რომ ევროპა საკმარისს არ აკეთებდა თავის დაცვასა და უსაფრთხოებაზე, თუმცა აცხადებს, რომ ამჟამად ორივე მხარე ერთ აზრზეა.
„ჩვენ ვიცით, რომ მეტი უნდა გავაკეთოთ ჩვენს თავზე და წარსულში მართლაც ვიყავით ‘მგზავრები უფასო ბილეთით’“, — განუცხადა მერცმა BBC-ის გადაცემას Today Programme. „მათ უფრო მეტის გაკეთებას გვთხოვენ და ჩვენ ვაკეთებთ ამას.“
მერცი ბრიტანეთში იმყოფებოდა გერმანიასთან თავდაცვითი თანამშრომლობის გაღრმავების მიზნით, რაც ისტორიული მეგობრობის ხელშეკრულების ნაწილია. ხელშეკრულება ასევე ითვალისწინებს არარეგულარული მიგრაციის წინააღმდეგ ბრძოლასა და ახალგაზრდული გაცვლების წახალისებას.
რუსეთის ომმა უკრაინაში მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა მის კანცლერობის პირველ კვირებზე, ისევე როგორც აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მიერ ევროკავშირის ექსპორტზე 30%-იანი ტარიფის დაწესების მუქარამ 1-ელი აგვისტოდან.
პირველი ინტერვიუს დროს ბრიტანულ მედიაში, მერცმა ნიკ რობინსონს განუცხადა, რომ პრეზიდენტ ტრამპს უკვე სამჯერ შეხვდა და მათ შორის კარგი ურთიერთობა ჩამოყალიბდა: „ვიცით, რომ ერთი მიზანი გვაქვს — ამ ომის დასრულება.“
„ყოველ კვირა ვსაუბრობთ ტელეფონით და ვუთანხმდებით ქმედებებს. მთავარი თემებია უკრაინის ომი და ვაჭრობისა და ტარიფების საკითხები.“
მერცი აქტიურად უჭერდა მხარს უკრაინის მხარდაჭერას წინასაარჩევნოდ და კიევში ვიზიტიც მოახდინა ჯერ კიდევ არჩევნებამდე.
ფიცი დადებიდან რამდენიმე დღეში კიევში გაემგზავრა სოლიდარობის გამოსახატად დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრ კეირ სტარმერთან და საფრანგეთის პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონთან ერთად.
„დაცვის სერიოზულ საფრთხეს ვხედავთ რუსეთის მხრიდან, რომელიც ეხება არა მხოლოდ უკრაინას, არამედ ევროპაში მშვიდობას, თავისუფლებას და პოლიტიკურ წესრიგს,“ — აღნიშნა კანცლერმა.
გერმანიის არჩევნების წინ ამერიკელმა ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი.დი. ვენსმა მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციაზე მოურიდებლად გააკრიტიკა ევროპის ქვეყნები, მათ შორის დიდი ბრიტანეთიც.
მერცის თქმით, მმართველმა გუნდმა სერიოზულად შეაფასა ამ განცხადების მნიშვნელობა. „მესიჯი გასაგები იყო — დროა, ჩვენი დაცვის საკითხებში უფრო მეტად ჩავერთოთ.“
ლონდონის კონრად ადენაუერის ფონდის წარმომადგენელი, კანან ატილგანი, რომლის ორგანიზაციაც მერცის პარტიასთან დაკავშირებულია, მიიჩნევს, რომ ამ მოვლენამ კანცლერზე დიდი გავლენა მოახდინა: „მონაცემებით ვხედავთ, რომ მას მანსდამაინც მიუნხენში გაუჩნდა განცდა — ამერიკელები დავკარგეთ, საკუთარ თავზე უნდა ვიზრუნოთ. შემდეგ კი ზელენსკის შეხვედრა ტრამპთან იყო გარდამტეხი.“
მერცმა უკვე ფიცის დადებამდეც მოხერხებულად შეიტანა ცვლილება გერმანიის კონსტიტუციაში, რომ შესაძლებელი ყოფილიყო თავდაცვის ბიუჯეტის მკვეთრად გაზრდა: „ჩვენი არმია საკმარისად ძლიერი არ არის, ამიტომ გაცილებით მეტ სახსარს ვხარჯავთ,“ თქვა მან BBC-თან საუბარში.
გაერთიანებული სამეფო, გერმანია და საფრანგეთი ამჟამად მუშაობენ ე.წ. „E3“ ალიანსის შექმნაზე, რომელიც უსაფრთხოების და საგარეო პოლიტიკის გარდა ეკონომიკურ ზრდაზეც იქნება ორიენტირებული.
კანცლერის თქმით, იგი ახლა „ძალიან დაახლოებულია კეირ სტარმერთან“ და საფრანგეთის პრეზიდენტთანაც კარგი ურთიერთობა აქვს. მაკრონი მომავალი კვირისთვის გეგმავს ვიზიტს ბერლინში.
საფრანგეთის პრეზიდენტმა ჯერ კიდევ 2019 წელს გააფორმა ფართო ხელშეკრულება გერმანიასთან, ხოლო გასულ კვირას დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო ვიზიტის დროს ხელი მოაწერა თავდაცვით შეთანხმებას. ამრიგად, ამჟამინდელი გერმანულ-ბრიტანული მეგობრობის ხელშეკრულება სამკუთხედი სრულდება.
ლონდონში, გერმანიის საელჩოში ხელმოწერის ცერემონიამდე, მერცი მიემართებოდა ვიქტორია და ალბერტის მუზეუმში პრემიერ-მინისტრთან ერთად ხელშეკრულების გასაფორმებლად.
მისი თქმით, ეს ხელშეკრულება განამტკიცებს ერთმანეთზე თავდაცვის ვალდებულებას — ეს პრინციპი სრულად შეესაბამება არა მხოლოდ ნატოს ხელშეკრულებას, არამედ წარსულში ევროკავშირში ერთობლივი წევრობითაც იყო გამყარებული.
ბრიტანული და გერმანული კომპანიები უკვე თანამშრომლობენ ისეთ წარმოებაში, როგორიცაა Eurofighter Typhoon ტიპის გამანადგურებლები და Boxer ჯავშანმანქანები. ასევე, ორმა მთავრობამ დაიწყო ერთობლივი ექსპორტის კამპანიები, რაც დიდი ბრიტანეთის პროგნოზით მილიარდობით ფუნტს მოიზიდავს.
მათ შორის მუშავდება შორი დისტანციის რაკეტაც, რომელიც 2,000 კმ-ის რადიუსზე იმოქმედებს. პრესკონფერენციაზე მერცმა განაცხადა, რომ უკრაინა მალე მიიღებს მნიშვნელოვან დამატებით დახმარებას „შორისრიას სროლის“ მიმართულებით.
69 წლის მერცი ცნობილია საკუთარი სიძლიერე ტრადიციულ ტრანსატლანტიკურ კავშირებში და ამერიკას კარგად იცნობს წლების განმავლობაში აშშ-ის საინვესტიციო კომპანიაში მუშაობის დროს პოლიტიკიდან გარედ.
თუმცა, არჩევნების გამარჯვების ღამეს მან განაცხადა, რომ ტრამპის ადმინისტრაცია „ძირითადად გულგრილად ეპყრობოდა ევროპის ბედს“, რაც მაშინ დაუკვირდა, როგორც არადიპლომატიური განცხადება მომავალი კანცლერისგან.
როცა ჰკითხეს, შეიცვალა თუ არა მისი აზრი მას შემდეგ, მერცმა უპასუხა, რომ არა: „ტრამპი არ არის ისეთი პირდაპირი და მოწოდებული, როგორც წინა პრეზიდენტები.“
მისი დაკვირვებით, ამერიკელები ეტაპობრივად საქართველოში, არამედ აზიისკენ იხედებიან, ამიტომ ევროპას სჭირდება მეტი დამოუკიდებლობა თავდაცვის თვალსაზრისით.
დიდი ბრიტანეთი დიდწილად თავს არიდებს აშშ-ის ტარიფებით გამოწვეულ დაძაბულობას, მაგრამ ევროკავშირს ორკვირიანი ვადა აქვს დარჩენილი, რათა თავიდან აირიდოს 30%-იანი ტარიფები.
ევროკავშირის ვაჭრობის მოლაპარაკე მაროშ სეფჩოვიჩი ამ კვირაში ვაშინგტონში გაემგზავრა შეთანხმების მოსაპოვებლად, რომელიც ყველა 27 წევრს გადაარჩენს ტარიფულ ზრდას.
მერცი მიიჩნევს, რომ ტარიფის ამაღლება მიუღებელია და კლავს გერმანიის საექსპორტო ეკონომიკას: „ჩემი დაკვირვებით, პრეზიდენტიც აცნობიერებს გამოწვევებს და მოლაპარაკებისთვის მზადაა. მან უკვე გააცნობიერა.“
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი პუნქტი ბრიტანულ-გერმანული ხელშეკრულებისაა კანონის ცვლილება გერმანიაში, რომელიც დააკრიმინალებს მცირე ნავების შესანახად განზრახულ საცავებს სმუგლერებისთვის, რომლებიც მიგრანტებს არხის გადაკვეთაში ეხმარებიან. ბი-ბისის გამოძიებამ გასულ წელს სწორედ ეს ფაქტი გამოავლინა.
მერცმა აღნიშნა, რომ მისი მთავრობა „მალე დაიწყებს მუშაობას კანონზე“ და შემოდგომის შემდეგ პარლამენტში სწრაფი განხილვა იგეგმება.
ასევე იგეგმება პირდაპირი რკინიგზის ხაზის გახსნა ლონდონსა და ბერლინს შორის და სტუდენტური გაცვლითი პროგრამების გამოცოცხლება, რომლებიც ბრექსიტის შემდეგ შემცირდა.
მისი თქმით, იგი იმედოვნებს, რომ პირველ რიგში სწორედ სტუდენტები შეძლებენ ცვლილებების რეალურად დანახვას, რათა მომავალი თაობა გახდეს ორი სახელმწიფოს ურთიერთობების მამოძრავებელი ძალა.
