დიდმა ბრიტანეთმა და კიდევ 27-მა ქვეყანამ მოუწოდეს ღაზაში ომის დაუყოვნებლივ შეწყვეტას, სადაც, მათი თქმით, სამოქალაქო მოსახლეობის ტანჯვამ „ახალ მწვერვალს“ მიაღწია.
თანამშრომლური განცხადება ასახავს საერთაშორისო საზოგადოების მწვავე შეშფოთებას: მასში ნათქვამია, რომ ისრაელის მიერ ჰუმანიტარული დახმარების მიწოდების მოდელი სახიფათოა და გმობს იმას, რასაც განცხადებაში უწოდებენ „დახმარების წვეთოვან მიწოდებას და მშვიდობიანი მოქალაქეების, მათ შორის ბავშვების არაადამიანურ მკვლელობას“, რომლებიც ცდილობენ წყლისა და საკვების პოვნას.
ღაზას ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, კვირის ბოლოს 100-ზე მეტი პალესტინელი დაიღუპა ისრაელის ცეცხლისგან, როცა ისინი ჰუმანიტარულ დახმარებას ელოდნენ, ხოლო კიდევ 19 ადამიანი შიმშილობის შედეგად გარდაიცვალა.
ისრაელის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ უარყო ბრალდებები და განაცხადა, რომ ეს განცხადება „მოწყვეტილია რეალობას და არასწორ სიგნალს აძლევს ჰამასს“.
სამინისტრომ ჰამასს სიცრუის გავრცელებაში და დახმარების მიწოდების ხელშეშლაში დაადანაშაულა, მაშინ როცა შეეძლო ახალი ცეცხლის შეწყვეტის და მძევლების გათავისუფლების შეთანხმებას დათანხმებოდა.
ბოლო 21 თვის განმავლობაში, რაც ისრაელი ჰამასთან ომობს, საერთაშორისო საზოგადოება ბევრჯერ გამოხატავდა განწირულობას ისრაელის ტაქტიკის მიმართ, თუმცა ეს განცხადება გამორჩეულია თავისი გულახდილობით.
ხელმომწერთა შორის არიან დიდი ბრიტანეთის, ავსტრალიის, კანადას, საფრანგეთის, იტალიის, იაპონიის, ახალი ზელანდიისა და შვეიცარიის საგარეო საქმეთა მინისტრები.
„ომი ღაზაში უნდა დასრულდეს ახლავე“ – ასე იწყება მათი ერთობლივი განცხადება.
განცხადება ასევე აღნიშნავს, რომ ისრაელის ჰუმანიტარული დახმარების მოდელი სახიფათოა, ხელს უწყობს არასტაბილურობას და ადამიანებს ართმევს ადამიანურ ღირსებას.
„გვსურს მკაცრად დავგმოთ დახმარების წვეთოვანი ფორმით მიწოდება და იმ მშვიდობიანი მოქალაქეების, მათ შორის ბავშვების არაადამიანური მკვლელობა, რომლებიც ცდილობენ საკვების და წყლის პოვნას. დასაღუპავთა რიცხვი, რომლებიც დახმარების მოლოდინში იყვნენ, 800-ს აჭარბებს.“
დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა დევიდ ლამიმ პარლამენტში განაცხადა, რომ ღაზაში „საშინელებათა ქრონიკაა“ და მათ შორის არიან „გადაწყვეტილებით დავიწყებული მოშიმშილე ბავშვები“.
ლამიმ ასევე გამოაცხადა დამატებითი £40 მილიონით ჰუმანიტარული დახმარების გამოყოფა ღაზისთვის მიმდინარე წელს და აღნიშნა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მხარს უჭერს ისრაელის უსაფრთხოებასა და არსებობის უფლებას, ისრაელის მთავრობის ქმედებები „აზიანებს ისრაელის საერთაშორისო იმიჯს და საფრთხეს უქმნის გრძელვადიან უსაფრთხოებას“.
შექმნილია ახალი ჰუმანიტარული დახმარების სისტემა – Gaza Humanitarian Foundation (GHF) – ისრაელის და აშშ-ის მხარდაჭერით, რომელიც უნდა ჩაანაცვლოს გაეროს სისტემაზე დამოკიდებული მიწოდება. ისრაელი ამტკიცებს, რომ ამგვარად ჰამასს არ ეძლევა საშუალება მოიპაროს დახმარება.
თუმცა, გაეროსა და მის პარტნიორებს ეს სისტემა მიუღებლად მიაჩნიათ, რადგან დარღვევაში ხედავენ ჰუმანიტარულ პრინციპებს – მიუკერძოებლობას, ნეიტრალურობას და დამოუკიდებლობას.
გაეროს ადამიანის უფლებათა ოფისის განცხადებით, ბოლო რვა კვირაში GHF-ის დახმარების პუნქტების მახლობლად 674 ადამიანია მოკლული, ხოლო 201 – დახმარების ავტოკოლონების მარშრუტებზე.
ღაზას ჯანდაცვის სამინისტრო იუწყება, რომ შაბათს კიდევ 39 ადამიანი დაიღუპა GHF-ის ობიექტების მახლობლად ხან იუნისსა და რაფაჰში. ისრაელის არმია ამბობს, რომ „ეჭვმიტანილთა“ შეჩერების მიზნით გაფრთხილებითი გასროლა განახორციელა.
კვირას, 67 ადამიანი დაიღუპა, როცა გაეროს დახმარების ავტოკოლონას მიუახლოვდნენ ღაზას ჩრდილოეთ გავლით. ისრაელი აცხადებს, რომ მოახდინა გაფრთხილებითი გასროლა „დაუყოვნებელი საფრთხის“ მოსახსნელად, თუმცა არ ეთანხმება დაღუპულთა რიცხვს.
საკვებზე წვდომის თვალსაზრისით, მსოფლიო სურსათის პროგრამა აცხადებს, რომ ღაზაში შიმშილის კრიზისი უკიდურეს ნიშნულს აღწევს: „ადამიანები იღუპებიან ჰუმანიტარული დახმარების ნაკლებობით. შიმშილობით გართულებული მდგომარეობა აქვს 90,000 ქალსა და ბავშვს, რომელთაც გადაუდებელი მკურნალობა სჭირდებათ.“
ჯანდაცვის სამინისტრომ თქვა, რომ მარტო შაბათიდან ორშაბათამდე შიმშილობით 19 ადამიანი დაიღუპა და გააფრთხილა „მასობრივი სიკვდილობის“ საშიშროებაზე.
დეირ ელ-ბალაჰში მდებარე ალ-აქსას ჰოსპიტალის წარმომადგენელმა, ექიმმა ხალილ ალ-დაქრანმა BBC-ს განუცხადა: „ჰოსპიტალები ვეღარ აწვდიან საკვებს არც პაციენტებს, არც პერსონალს. საკვები აღარ გვაქვს, ბავშვებისთვის კი რძის ფხვნილიც აღარ დარჩა.“
მოსახლეობა აცხადებს, რომ ბაზრები დახურულია და საკვები იშვიათია. მოჰამედ იმად ელ-დინმა, რომელიც მამისა და დალაქის როლშია, BBC-ს უთხრა: „ჩემი შვილები ღამე შიმშილისგან ტირიან. ბოლო სამი დღის განმავლობაში მხოლოდ ერთი პატარა ლანგარი ობიახი ჰქონდათ. არ არის პური. შაბათ-კვირას ფქვილის კილოგრამი $80 ღირდა.“
განცხადება ასევე გმობს ისრაელის წინადადებას 2.1 მილიონი ღაზელის სამხრეთში, რაფაჰში, ე.წ. „ჰუმანიტარულ ქალაქში“ გადასახლებასთან დაკავშირებით და ამბობს, რომ „ხანგრძლივი იძულებითი გადასახლება საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევაა“.
27 ქვეყანა, მათ შორის დიდ ბრიტანეთი, მოუწოდებს ისრაელს, ჰამასს და საერთაშორისო საზოგადოებას: „დავამთავროთ ეს სავალალო კონფლიქტი დაუყოვნებლივ, უპირობო და მუდმივი ცეცხლის შეწყვეტით“.
მათ დასძინეს, რომ მზად არიან „მოიმოქმედონ შემდგომი ნაბიჯები ცეცხლის შეწყვეტისა და მშვიდობისაკენ მიმართული პოლიტიკის მხარდასაჭერად“ – რაც შეიძლება ნიშნავდეს პალესტინის დამოუკიდებლობის აღიარებას – ნაბიჯი, რომელსაც ყველა ქვეყანა ჯერ არ გამოცხადებია.
ისრაელის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა, ორენ მარმორსტაინმა უარყო კრიტიკა: „ყველა განცხადება და ბრალდება უნდა მიმართული იყოს ერთადერთ პასუხისმგებელ მხარეს – ჰამასს, რომელმაც ომი დაიწყო და აგრძელებს მას.“
ის დასძინა, რომ ჰამასი, ცეცხლის შეწყვეტაზე დათანხმების ნაცვლად, მისი თქმით, სიცრუის კამპანიაშია ჩართული ისრაელის წინააღმდეგ, და განზრახ ზრდის მშვიდობიან მოსახლეობაზე ზეწოლას.
ისრაელის არმიამ ადრე აღიარა, რომ მოხდა ინციდენტები, სადაც დახმარების მაძიებელი მშვიდობიანი მოქალაქეები დაზიანდნენ, და აცხადებს, რომ ცდილობს მაქსიმალურად შეამციროს კონფლიქტის რისკი მოსახლეობასა და ჯარებს შორის.
ისრაელის კოორდინაციის ორგანო, რომელიც ჰუმანიტარული დახმარების საკითხებს კურირებს (Cogat), აცხადებს, რომ ისრაელი „მოქმედებს საერთაშორისო სამართლის შესაბამისად და აწყობს დახმარების მიწოდებას საერთაშორისო ორგანიზაციებთან ერთად“.
ამასობაში, GHF-ის წარმომადგენელმა ბატონმა ჩეიპინ ფაიმ მოუწოდა გაეროს სააგენტოებს, ჩაერთონ ოპერაციაში და განაცხადა, რომ გაერო თავად აფერხებს დახმარების მიწოდებას.
მისი თქმით, დახმარება საზღვრისპირა ტერიტორიებზე ლპება, რადგან გაეროს სააგენტოები არ ანაწილებენ მას.
ისრაელის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ კვირას განაცხადა, რომ 700-ზე მეტი ჰუმანიტარული დახმარების სატვირთო ელოდება გაეროს მიერ გამოტანას.
გაეროს განცხადებით, ისინი ვერ ახერხებენ დახმარების გამოტანას გაჭიანურებული კონფლიქტის, ისრაელის შეზღუდვების და საწვავის დეფიციტის გამო.
ისრაელის არმიამ დაიწყო ღაზაში ოპერაცია 2023 წლის 7 ოქტომბრის შემდეგ, როცა ჰამასის თავდასხმას ისრაელის სამხრეთში 1,200 ადამიანი ემსხვერპლა და 251 მძევლად აიყვანეს.
მას შემდეგ, ღაზის ჯანმრთელობის სამინისტრო აცხადებს, რომ 59,029 ადამიანი დაიღუპა.
