დავით გრიტენი, BBC News, იერუსალიმი — 100-ზე მეტი საერთაშორისო ჰუმანიტარული და ადამიანის უფლებათა დაცვის ორგანიზაცია გაფრთხილებას გამოთქვამს გაზაში მასობრივი შიმშილის გავრცელების შესახებ და მთავრობებს გადამწყვეტი ნაბიჯების გადადგმისკენ მოუწოდებს.
„საფრთხე ბავშვებისთვის“, „ექიმები საზღვრებს გარეშე“ და „ოქსფამი“ მათ შორის არიან, ვინც ხელი მოაწერა ერთობლივ განცხადებით, რომელშიც ნათქვამია, რომ „ადამიანები და მათი კოლეგები თვალწინ ლპებიან“.
ისრაელი, რომელიც ყველა სახის ჰუმანიტარული ტვირთის გაზაში შეშვებაზე აკონტროლებს, ამ ორგანიზაციების განცხადებას უარყოფს და მათ ჰამასის პროპაგანდის გავრცელებაში ადანაშაულებს.
ამ გაფრთხილებას წინ უსწრებდა ინფორმაციას გაზას ჰამასის მიერ მართული ჯანდაცვის სამინისტროსგან, რომელმაც განაცხადა, რომ ბოლო 24 საათში კვების უკმარისობით კიდევ 10 პალესტინელი დაიღუპა. ამით კვირის დასაწყისიდან ასეთი შემთხვევების რაოდენობა 43-მდე გაიზარდა.
გაერო ამბობს, რომ საავადმყოფოები იღებენ მძიმე მდგომარეობაში მყოფ ადამიანებს, რომლებიც მკაცრი ალიმენტაციის შედეგია, და ზოგნი პირდაპირ ქუჩებში ეცემიან.
„ისრაელის ხელისუფლების მიერ დაწესებული ალყის შედეგად, ადამიანებს შიმშილით სიკვდილი ემუქრებათ, ჰუმანიტარული მუშაკებიც იმავე რიგში დგანან საკვებისათვის, სადაც ცეცხლის გახსნაც არის შესაძლებელი,“ — ნათქვამია 109 ჰუმანიტარული ორგანიზაციის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.
„მარაგები მთლიანად ამოწურულია, ჩვენი საკუთარი კოლეგების თვალწინ ხდება ადამიანის დეგრადაცია.“
მარტის დასაწყისში ისრაელმა მთლიანად დაბლოკა ჰუმანიტარული დახმარების მიწოდება და ორი კვირის შემდეგ განაახლა ჰამასზე სამხედრო შეტევა, რასაც ორი თვიანი ცეცხლის შეწყვეტა მოჰყვა. ისრაელი ამბობს, რომ სურს თავისი მძევლების გათავისუფლების მიზნით ჰამასზე ზეწოლა.
შეზღუდვების მიუხედავად, საკვების, მედიკამენტებისა და საწვავის დეფიციტმა იმატა.
„ექიმები აცხადებენ, რომ განსაკუთრებით ბავშვებისა და ხანდაზმულთა შორის მწვავე შიმშილობის შემთხვევათა რაოდენობა ისტორიულ მაქსიმუმზეა. ვრცელდება დიარეის შემთხვევები, ბაზრები პრაქტიკულად ცარიელია, ნაგავი ქუჩებში გროვდება და შიმშილისა და გაუწყლოებისგან მოშლილი ადამიანები ეცემიან“, — ნათქვამია განცხადებაში.
ჰუმანიტარული მუშაკების თქმით, ბავშვებზე მდგომარეობა მტკივნეულად აისახება: „ბავშვები მშობლებს ეუბნებიან, რომ სურთ ზეცაში წასვლა, რადგან იქ მაინც არის საკვები.“
„ჯანმო“-ს ხელმძღვანელმა ტედროს ადჰანომ გებრეიესუსმა განაცხადა: „მასობრივი შიმშილი ნიშნავს მოსახლეობის დიდი ნაწილის შიმშილობას — გაზაში ხალხი მასიურად შიმშილობს. და ეს არის ადამიანების შექმნილი კატასტროფა.“
„ეს ყველაფერი ბლოკადის შედეგია.“
დოქტორი აჰმად ალ-ფარა, ქაან-იუნისის ნასერის საავადმყოფოს ბავშვთა განყოფილების ხელმძღვანელი BBC-სთან საუბარში ამბობს, რომ სამი დღეა არცერთი სახის საკვები არ არის. მისი თქმით, ბავშვები შიმშილობენ, ზოგიერთი დაიღუპა, ზოგს კი საკვების ათვისების პრობლემა აქვს.
„გვშინოდა, რომ ამ კრიტიკულ ზღვარს მივყვებოდით — და სამწუხაროდ მივაღწიეთ“, — აღნიშნა მან.
საკვების და აუცილებელი ნივთების დეფიციტმა ადგილობრივ ბაზრებზე ფასების ასტრონომიული ზრდა გამოიწვია. ოჯახის უმრავლესობას აღარ აქვს საკვების შესაძენად საკმარისი რესურსი. ადგილობრივი მცხოვრები ამბობს: „საწველი ფასებია — ყოველდღე გვჭირდება 300 შეკელი მხოლოდ ფქვილისთვის.“
გაეროს ცნობით, ისრაელის ჯარმა 27 მაისიდან მოკლა 1,050-ზე მეტი პალესტინელი, რომლებიც ცდილობდნენ საკვების მოპოვებას. ეს იყო მეორე დღე მას შემდეგ, რაც გეზას ჰუმანიტარული ფონდის მიერ მხარდაჭერილი ახალი მექანიზმი ამოქმედდა ისრაელისა და აშშ-ის დაფინანსებით.
გაეროს ადამიანის უფლებათა უწყების თანახმად, ჯამში 766 პალესტინელი დაიღუპა ფონდის ოთხ ცენტრთან ახლოს, რომლებიც მდებარეობს სამხედრო ზონებში. კიდევ 288 დაიღუპა გაეროს ან სხვა ორგანიზაციების კონვოებთან ახლოს.
ისრაელის ჯარი აცხადებს, რომ მხოლოდ გამაფრთხილებელ გასროლებს ახორციელებს და მიზანმიმართულად მშვიდობიან მოქალაქეებს არ ესვრის. ფონდი ამტკიცებს, რომ გაერო იყენებს „ყალბ და შეცდომაში შემყვან“ ციფრებს, რომლებიც ჰამასის ჯანდაცვის სამინისტროზეა დაფუძნებული.
გაერო, თავის მხრივ, ამბობს, რომ დახმარების სატვირთო მანქანების გატარება შეფერხებულია, რადგან ისრაელის ნებართვების მიღებას ტექნიკური და უსაფრთხოების პრობლემები ახლავს. წვდომის სირთულე სწორედ იმით არის გამოწვეული, რომ გზები დაზიანებულია, საწვავი პრაქტიკულად აღარ არსებობს და ზოგ შემთხვევაში შეიარაღებული ბანდების მიერ ძარცვამ ჰუმანიტარული ოპერაციები შეაჩერა.
გაეროს რწმუნებულმა სტეფან დუჟარიკმა სამშაბათს ჟურნალისტებთან აღნიშნა: „ზედმეტად ბევრ შემთხვევაში, როცა ჩვენი თანამშრომლები იღებენ ნებართვას ისრაელისგან დახმარების წასაღებად, მოქალაქეები სატვირთო მანქანებს უახლოვდებიან და ცეცხლის ქვეშ ექცევიან, მიუხედავად დაპირებისა, რომ სამხედროები მწყობრიდან არ ჩაერევიან.“
„ეს მიუღებელი პრაქტიკაა და აბსოლუტურად ეწინააღმდეგება ჰუმანიტარული წვდომის უზრუნველყოფას. არავინ არ უნდა რისკავდეს სიცოცხლეს იმისათვის, რომ საკვები მიიღოს.“
ჰუმანიტარებმა მოუწოდეს მსოფლიოს მთავრობებს გადამწყვეტი ზომების მიღებისკენ:
„მოითხოვეთ დაუყოვნებლივი და მუდმივი ცეცხლის შეწყვეტა; გააუქმეთ ყველა ბიუროკრატიული და ადმინისტრაციული ბარიერი; გახსენით ყველა სახმელეთო გადასასვლელი; უზრუნველყეთ დახმარების შეღწევა გაზას ყველა ნაწილში; უარი თქვით სამხედროებს მიერ მართული დახმარების განაწილების მოდელზე, და აღადგინეთ პრინციპულობით მართული, გაეროს ხელმძღვანელობით შედგენილი ჰუმანიტარული რეაგირება.“
„სახელმწიფოებმა უნდა მიმართონ კონკრეტულ ღონისძიებებს ალყის დასასრულებლად, როგორიცაა იარაღისა და შაშხანის ექსპორტის შეჩერება.“
ისრაელის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ კატეგორიულად უარყო განცხადება და ორგანიზაციები ჰამასის ინტერესების გატარებაში დაადანაშაულა — „ეს ორგანიზაციები ავრცელებენ ჰამასის პროპაგანდას და ამით ხელს უშლიან ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებასა და მძევლების გათავისუფლებას“, — ნათქვამია განცხადებაში.
ისრაელის სამხედრო ოპერაცია დაიწყო მას შემდეგ, რაც 2023 წლის 7 ოქტომბერს ჰამასის მებრძოლებმა შეიჭრნენ სამხრეთ ისრაელში, რის შედეგადაც 1200 ადამიანი გარდაიცვალა და 251 მძევლად აიყვანეს.
მას შემდეგ, გაზაში სექტორის ჰამასით მართულ ჯანდაცვის სამინისტროს მიხედვით, 59,219 ადამიანი დაიღუპა.
