ემირ ნადერი, BBC News, იერუსალიმი
მარი შეიხ ალ-აიდის ოჯახი ხან იუნისის ნასერის საავადმყოფოში მივიდა მას შემდეგ, რაც შეიტყვეს, რომ ის მოკლეს.
საკვების დარიგება წინასწარ იყო გამოცხადებული, როგორც წინა შემთხვევებში, სოციალურ მედიაში გამოქვეყნებული პოსტით, რომელზეც ღიმილიანი ფალესტინელები გამოჩნდნენ, რომლებიც საკვების ყუთებს იღებენ. ამჯერად, თუმცა, ღაზის ჰუმანიტარულმა ფონდმა (GHF) გამოაქვეყნა განსხვავებული მოწვევა – მხოლოდ ქალებით ილუსტრირებული.
“ხვალ დილით, საუდის რაიონში მდებარე ჩვენს დარიგების პუნქტზე მხოლოდ ქალებს შეუძლიათ მოსვლა და საკვების ყუთის აღება”, – ეწერა პოსტში. “კაცებმა თავიდან უნდა აირიდონ ეს ადგილი ამ დარიგების დროს.”
მარი შეიხ ალ-აიდს სურდა თავისი შვიდი შვილის დაპურება. მისი ქმარი ომის დასაწყისში მოკლეს, და უკვე სამი კვირა იყო, რაც ოჯახი მხოლოდ ორცხობილასა და ოსპის სუპზე ცხოვრობდა, ბოლო კვირა კი განსაკუთრებით ძნელი იყო, ამბობს მარის და ხავლა.
“ჩვენ შვილებმა გვითხრეს, არ წასულიყავით”, – უთხრა ხავლამ BBC-ს. “მაგრამ მარიმ მითხრა, რომ ის მაინც წავიდოდა, რადგან ჯერ მხოლოდ ქალების დღე იყო და ხალხი ცოტა იქნებოდა”.
GHF-ის მიერ წამოწყებული საკვების წამ犬ადგენა ხშირად ჩხუბითა და ძალადობით მთავრდება. აღნიშნული სისტემა მაისში ამოქმედდა ისრაელისა და აშშ-ის მხარდაჭერით. მრავალრიცხოვანი ბრბოები იძულებულნი არიან იზრაელის სამხედრო ზონაში შორ მანძილზე იარონ, სადაც მოდიან ფარით გარშემორტყმულ ადგილზე, რომელსაც დაცვა და ისრაელის ჯარი იცავენ. ძირითადად, ფალესტინელი კაცები ითავსებენ რისკს, ცდილობენ მოიპოვონ საკვების ყუთი თავიანთი ოჯახისთვის.
GHF-ის მხოლოდ ოთხი დარიგების პუნქტია მთელ ღაზაში, რომლის მოსახლეობაც ორ მილიონზე მეტია. ჩამორჩენილი ინფრასტრუქტურის პირობებში, ერთ დღეში უმეტესად მხოლოდ ორს აშლიან.
ხუთშაბათს, დილაადრიან მარი და ხავლა გაემართნენ სამხრეთ რაფაჰში არსებულ დახმარების პუნქტთან. ადგილზე მისვლისას უკვე ქაოსი სუფევდა.
“ბრალიანად ქალების უზარმაზარი ბრბო იყო და მდგომარეობა უკონტროლო ჩანდა – დახმარების დარიგება ვერ ხერხდებოდა”, – ამბობს ხავლა. “პირველ რიგში ქალებში წიწაკის სპრეი დაუშვეს, მერე კი დამბლავი ყუმბარები მოაზიდეს, რათა ხალხის უკან დახევა ეძალებინათ”.
აირია გალაკტიკურად – დებზე გაიყარნენ. ხავლას ტანსაცმელი წიწაკის სპრეით გაჟღენთილი იყო, დაურეკა მარის და შეთანხმდნენ, რომ ძმის სახლთან შეხვდებოდნენ. ცოტა ხანში ისევ დარეკა – გრძნობდა, რომ რაღაც ცუდად იყო.
“ამჯერად უცხო ადამიანმა უპასუხა, მითხრა, რომ ტელეფონის მფლობელი დაჭრილი იყო და წითელ ჯვარში მიჰყავდათ”, – თქვა ხავლამ. “დავრეკე ისევ და მითხრეს, რომ თავში ესროლეს. გიჟივით გავიქეცი და კიდევ დავრეკე – ამჯერად მითხრეს, რომ ტელეფონის მფლობელი მოკვდა”.
GHF-ის სისტემის ამოქმედების შემდეგ მაისში, გაეროს თანახმად 1,000-ზე მეტი ფალესტინელი მოკლეს ისრაელმა სამხედროებმა GHF-ის, გაეროსა და სხვა ორგანიზაციების დახმარების პუნქტებთან.
პარასკევს, GHF-თან მომუშავე ყოფილმა ამერიკელმა ჯარისკაცმა ენტონი აგილარმა BBC-ს უთხრა, რომ პირადად ნახა, როგორ ისროდნენ ისრაელის ჯარისკაცები და კონტრაქტორი დაცვა უიარაღო და მშიერ მოსახლეობაზე.
“ასეთი სასტიკი, არადიფერენცირებული ძალის გამოყენება მშვიდობიანი მოსახლეობის წინააღმდეგ არასდროს მენახა”, – თქვა მან.
ისრაელის არმიამ განაცხადა, რომ ოპერაციის დროს ისროდა “გაფრთხილების გასროლებს” და ამოქმედდა “გაკვეთილების საფუძველზე”, თუმცა ჰამასს ადანაშაულებს არეულობის შეტანაში და უარყოფს მსხვერპლის რაოდენობას.
ნასერის საავადმყოფოს მედიკოსებმა აღნიშნეს, რომ მარი შეიხ ალ-აიდი ყელის არეში სიცოცხლისთვის შეუთავსებელი ჭრილობით გარდაიცვალა. ის ერთ-ერთია იმ ორ ქალს შორის, ვინც ხუთშაბათის “ქალების დღეზე” დაიღუპა.
მეორე ქალის, ხადიჯა აბუ ანზას ოჯახის წევრებმა BBC-ს უამბეს, რომ საწვრთნელად მიდიოდნენ GHF-ის პუნქტში, როცა ისრაელის ტანკი და ჯარისკაცები გამოჩნდნენ.
რამდენიმე მეტრის სიშორიდან ჯარისკაცებმა ჯერ გაფრთხილების გასროლა დაიწყეს და სთხოვეს უკან დაეხიათ, ამბობს მისი და სამაჰი.
“უკან ნაბიჯების გადადგმას ვაპირებდით, თუმცა მაშინ იგი ტყვიამ გულში მოარტყა და ადგილი იქვე დაატოვა”, – თქვა სამაჰმა. “მივიდნენ ჯარისკაცები და მალევე გახსნეს დახმარების პუნქტი.”
GHF-ის პრესსპიკერის თქმით, მათ დარიგების პუნქტთან ხუთშაბათს არც ინციდენტი და არც მსხვერპლი დაფიქსირებულა. “დღე წარმატებულად ჩაიარა, უამრავი დედა და შვილი მონაწილეობდა”, – დაამატეს.
მაისამდე, ღაზაში დახმარებას ძირითადად გაეროს სააგენტოები და საერთაშორისო საქველმოქმედო ორგანიზაციები არიგებდნენ 400-მდე დარიგების პუნქტზე მთელ ტერიტორიაზე.
GHF-ის სისტემის ამოქმედება მრავალმა ჰუმანიტარულმა ორგანიზაციამ გააკრიტიკა, როგორც მცდელობა დაარღვიოს არსებული სისტემა და გააძლიეროს ისრაელის კონტროლი, რითიც მოსახლეობას სახიფათო ზონებში უშვებენ. გაერო GHF-სთან თანამშრომლობაზე უარს აცხადებს და მას ეთიკურად მიუღებლად აფასებს.
ბოლო დღეებში ევროპული ქვეყნები და ჰუმანიტარული ორგანიზაციები ისრაელის მხრიდან დახმარების მიწოდების კონტროლს აქტიურად აკრიტიკებენ. ისრაელი ამტკიცებს, რომ GHF დააარსა მას შემდეგ, რაც ჰამასი გაერო-ს მართული სისტემიდან დახმარების მიწოდებას აფერხებდა, თუმცა ამის დამადასტურებელი საბუთები სისტემატურად არ წარდგენილა.
ღაზაში სიდუხჭირის და შიმშილის შედეგად სიკვდილის ყოველდღიური ცნობები იმატებს. ჰუმანიტარული ორგანიზაციები ამბობენ, რომ ტოტალური კატასტროფის თავიდან ასარიდებლად საჭიროა მასიური ჰუმანიტარული დახმარება.
საერთაშორისო სამართლის გათვალისწინებით, როგორც ოკუპანტ ძალას, ისრაელს ევალება მოსახლეობის სიცოცხლის დაცვა და საკვების ხელმისაწვდომობა. მაგრამ ისრაელი ჰამასს და ჰუმანიტარულ ორგანიზაციებს ადანაშაულებს წარუმატებლობაში და GHF-ის მოდელის მხარდაჭერას განაგრძობს.
“ღმერთს ვლოცულობ, რომ ეს სისტემა დაიხუროს, ეს არის სიკვდილის ხაფანგი”, – ამბობს მარის და ხავლა. “ის ბავშვებისთვის საკვების მოსატანად წავიდა, მაგრამ უკან სხეულად მოტანილი დააბრუნეს”.
