მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ფანები გლოვობენ Black Sabbath-ის ვოკალისტ ოზი ოსბორნის გარდაცვალებას, როგორც მუსიკალური ლეგენდის, თუმცა ბევრისთვის 76 წლის მუსიკოსის წასვლა ასევე სიმბოლურად დასრულდა ერთი ეპოქის – 2000-იანი წლების დასაწყისის რეალითი ტელევიზიის ხანის.
მას შემდეგ, რაც მძიმე მეტალის ვარსკვლავად იქცა, თვითგამოცხადებულმა „სიბნელის პრინცმა“, მისმა მეუღლემ – შერონმა და მათმა მაშინ ჯერ კიდევ თინეიჯერ შვილებმა – კელიმ და ჯეკმა, გადაიღეს შოუ MTV-ზე სახელად The Osbournes, რომელსაც პროდიუსერები აღწერდნენ როგორც „რეალითი სითქომს“.
მანამ, სანამ კარდაშიანები და The Real Housewives გამოჩნდებოდნენ, არსებობდა ოზი – რომელიც ბევერლი ჰილზში საკუთარ სასახლეში ტელევიზორის პულტთან ებრძოდა.
განსაცვიფრებელმა კომბინაციამ – ბრწყინვალე დიდებასა და ყოველდღიურ ყოფას შორის – იმუშავა. შოუმ მოიპოვა წარმატება, მოიგო ემი და გასტანა ოთხი სეზონი, 2002 წლიდან 2005 წლამდე.
„The Osbournes-მა დაუდო სათავე ცნობილ ადამიანებზე დაფუძნებული რეალითი შოუების ტალღას,“ განუცხადა BBC-ს ტელევიზიის კრიტიკოსთა ასოციაციის თავმჯდომარემ და Reality Blurred-ის რედაქტორმა ენდი დონარტმა.
როგორც The Osbournes-ის აღმასრულებელი პროდიუსერი გრეგ ჯონსტონი ამბობს, შოუს შემქმნელებმა თავიდან არ იცოდნენ, რას ქმნიდნენ.
როდესაც The Osbournes პირველად გავიდა ეთერში, რეალითი ტელევიზია ძირითადად კონკურენციაზე ორიენტირებულ შოუებს გულისხმობდა, რომელშიც უბრალო ადამიანები მონაწილეობდნენ – როგორც მაგალითად Survivor, The Bachelor და The Real World.
შეიძლებოდა შოუ კონცენტრირებული ყოფილიყო როკ ვარსკვლავურ ფუფუნებაზე, მაგრამ The Osbournes საპირისპიროთი მიიზიდა მნახველები – ის ასახავდა ოჯახურ ყოფას: ჭურჭლის მანქანის ჩალაგებას, სავარჯიშო დარბაზში ვარჯიშს არაფორმალურ სივრცეში.
„ეს პატარა ექსპერიმენტივით იყო,“ უთხრა ბიბისის ბატონმა ჯონსტონმა.
ბევრი პროდიუსერი, ვინც შოუზე მუშაობდა, ადრე კომედიურ სერიალებზე იყო დასაქმებული და სწორედ იქიდან გადმოიტანეს საკუთარი გამოცდილება რეალური ოჯახის ასახვაში.
„შოუს საწყისი ტიტრების სეკვენცია Partridge Family-ს ან Father Knows Best-ს მოგვაგონა,“ ამბობს დოქტორი ბრენდი მონკ-პეიტონი, ფორდჰამის უნივერსიტეტის მედია და კომუნიკაციის პროფესორი.
ოზიმ ითამაშა „საყვარელი შტერდების“ როლი – მონკ-პეიტონის თქმით. ხოლო The Osbournes-ის სეგმენტების პროდიუსერი, ჰენრიეტ მანტელი, ოზის აღწერდა როგორც „Ward Cleaver-მეთ გავარვარებულ LSD-ზე.“
დაახლოებით 20-წუთიანი ეპიზოდები ასახავდა სახალისო მაჩანჩალობებს – მაგალითად, როგორ გადააგდო შერონმა ღვეზელი მეზობლის ეზოში ხმაურის გასაპასუხებლად, ან როგორ ივარჯიშია ოზი მსოფლიო ტურნესთვის.
ზოგიერთი სიუჟეტი სრულად მოიცავდა ოჯახურ სირთულეებს – მაგალითად, ოზის მუდმივ წაბორძიკებას ძაღლის ჯამზე.
„ეს ჩვეულებრივი ოჯახი იყო, მაგრამ გიჟურად არაორდინარული,“ – განუცხადა მანტელმა BBC-ს. – „რაც ეკრანზე გამოსხივდა – ეს მათი სიყვარულით სავსე ურთიერთობა იყო.“
სითქომის სტრუქტურაში კელი და ჯეკი ასახავდნენ ერთმანეთთან მჩხუბავ და აზრთასხვადასხვაობის მქონე და-ძმას, შერონი კი – „დედა, რომელიც ცდილობს ყველაფერი ერთად შეაკავოს,“ ამბობს აღმასრულებელი პროდიუსერი ჯეფ სტილსონი.
მანტელის თქმით, ოზი ბევრისთვის ჩვეულებრივი მამა გახლდათ – „უბრალოდ სურდა დივანზე დაწოლოდა და ისტორიის არხისთვის ეყურებინა.“
სოციოლოგიის პროფესორის, დოქტორ დანიელ ლინდემანის თქმით, სწორედ ასეთი დაძაბულობა ცნობილთან ნაცნობსა და უცნობ საქმეს შორისაა ის, რაც რეალითი შოუს აუდიტორიას იზიდავს.
„ჩვენ გვინდა ვიხილოთ უჩვეულო, განუმეორებელი და სასაცილო, მაგრამ იმგვარად, რომ იგი რეალურ ცხოვრებასთან გამიჯნული არ იყოს,“ ამბობს იგი.
MTV-ის თანახმად, მაუწყებლობის პერიოდში The Osbournes იყო მათი რეიტინგებით ყველაზე ძლიერი შოუ. Billboard-ის მიხედვით, 2002 წლის მეორე სეზონის პრემიერა 6.6 მილიონ მაყურებელს იზიდავდა – პირველ სეზონთან შედარებით 84%-იანი ზრდა.
ამ წარმატებამ გზა გაუხსნა სხვა მსგავს რეალითი შოუებს, როგორებიც იყო Newlyweds: Nick and Jessica (2003), Keeping Up With The Kardashians (2007) და Bravo-ს მრავალრიცხოვანი The Real Housewives პროექტები.
დღევანდელ რეალითი ტელევიზიაში “რეალურობა” ხშირად ირონიულად ან კარიკატურულად არის წარმოდგენილი. მაგრამ The Osbournes-ის გადაღებისას რეალური ცხოვრების დაჭერის იდეა სრულიად ახალი იყო.
პროდიუსერთა თქმით, შოუს თავდაპირველი სიუჟეტები რეალურ ცხოვრებაზე დაყრდნობით იქმნებოდა – თითო ეპიზოდისთვის დაახლოებით სამკვირიანი მასალის გადაღებით. დღეს კი რეალითი შოუს ერთი ეპიზოდის გადაღება მხოლოდ ოთხ დღეს მოითხოვს.
ბატონი ჯონსტონისა და სტილსონის თქმით, გადასაღები პროცესი ყოველდღე უწყვეტად მიმდინარეობდა, სანამ ოჯახი არ დაიძინებდა. „მათ აღარც ახსოვდათ, რომ კამერები იყო იქ,“ ამბობს სტილსონი.
თუმცა კრიტიკოსი დონარტი აფრთხილებს: „ბევრი მონტაჟისა და სცენარის კონსტრუქცია არსებობს, რასაც მაყურებელი ვერ ხედავს.“
მაგრამ მოსაზრება, რომ ყველაფერი ბუნებრივად მიმდინარეობდა, დროთა განმავლობაში შეიცვალა, რაც მაყურებელთა რაოდენობის ზრდამ განაპირობა. მაგალითად, კელიმ და ჯეკმა მოგვიანებით აღნიშნეს, რომ ეპიზოდი ძაღლის თერაპევტთან ერთობლივი ვიზიტით სინამდვილეში სპეციალურად შეიქმნა შოუსთვის.
მონტაჟის სპეციალისტმა და პროდიუსერმა ჩარლზ კრეიმერმა, რომელიც შოუზე მუშაობდა, განაცხადა, რომ The Osbournes-ის დროს ყალიბდებოდა რეალითი ტელევიზიის ახალი ჟანრი რეალურ დროში.
ის აღნიშნავს მოსაზრებებს, როგორიცაა „Frankenquote“ – გადაღებული ფრაზის ერთ-ერთი სცენიდან მეორეში მექანიკურად გადატანა; ამ ტექნიკებს საფუძველი სწორედ The Osbournes-ში ჩაეყარა.
„დღეს ეს ტერმინები ყველა იყენებს,“ ამბობს ის.
კრეიმერმა აღნიშნული გამოცდილება გამოიყენა მომდევნო პროექტში – The Girls Next Door, კიდევ ერთი ცნობილი ადამიანებით ხელმძღვანელებული შოუ. მაგრამ სხვებმა, როგორიცაა სტილსონი, უარი თქვეს იმ ტენდენციის გაგრძელებაზე, რასაც რეალითი ტელევიზია მოჰყვა.
როგორც დოქტორი ლინდემანი აღნიშნავს, დღეს ფანებისთვის ცნობილი ადამიანების პირად სივრცესთან წვდომა უკვე ნორმალურია – ძირითადად სოციალურ მედიაზე გავლით.
მაგრამ 2000-იანების დასაწყისში ცნობილი ადამიანების კულუარული ცხოვრება, როგორიც იყო ოზის გამოჩენა Tonight Show-ზე ან შერონის მენეჯერული საქმიანობა, ბევრად მეტ საიდუმლოდ რჩებოდა საზოგადოებისათვის.
„სუპერვარსკვლავის ყოფნაზე თვალის დევნება რეალურ ფორმატში იყო სიახლე – იმ დროს ხალხი ოზის ტვიტერზე არ ადევნებდა თვალს,“ ამბობს ლინდემანი.
თუმცა რეალურ ცხოვრებაში მუდმივი დაკვირვება ეფექტს ახდენდა – 2022 წელს ოზიმ Metal Hammer-თან ინტერვიუში აღნიშნა, რომ თავს „ლაბორატორიულ ვირთხედ“ გრძნობდა.
„ეს ცუდად მოქმედებდა ჩემს ემოციურ მდგომარეობაზე. ვერ მოისვენებ,“ – თქვა მან. მიუხედავად ყველაფრისა, შოუზე „სირცხვილს არ განიცდის“.
თინეიჯერობის წლები თვალსაწიერების ქვეშ არც ჯეკისა და კელისთვის ყოფილა მარტივი – კელიმ მის ნარკოტიკებზე დამოკიდებულებაზე წერა დაიწყო წიგნებში, რომლებიც 2009 და 2017 წლებში გამოიცა.
„ჩვენ არცერთი მზად არ ვიყავით ამ დროისთვის,“ განაცხადა კელიმ Good Morning America-სთვის მიცემულ 2017 წლის ინტერვიუში.
„რთულია თინეიჯერი ახალგაზრდები ასეთ რეალობაში მოაქციო, მაგრამ მათ უკეთ გაუმკლავდნენ, ვიდრე ვინმე შეძლებდა,“ ამბობს სტილსონი.
52 ეპიზოდის გადაღების შემდეგ, The Osbournes 2005 წელს დასრულდა. თუმცა სტილსონის თქმით შოუ შესაძლოა პირველ სეზონში დაესრულებინათ – მოგვიანებით ის „მუქი გარემოს“ ატარებდა: შერონს კიბო დაუდგინდა, ხოლო ოზიმ კვლავ დაიწყო დამოკიდებულება ნარკოტიკებსა და ალკოჰოლზე.
კრეიმერის თქმით, ოზის „ჩვეულებრივი ხალხის“ წარმომავლობა იყო ერთ-ერთი ფაქტორი, რაც შოუს მიმზიდველს ხდიდა. ამერიკელებისთვის კი მისი მძიმე ბირმინგჰემული აქცენტი გამორჩეულად საინტერესო იყო.
ოზი, თითქოს, გულწრფელად ეხმიანებოდა ბრიტანული მუშათა კლასის იმიჯს აშშ-ს ეკრანებზე.
„ბრიტანეთში, როდესაც შოუს აჩვენებდნენ, გინებაზე ცენზურა არ იყო – აღარ იყო ისეთი სახალისო,“ განუცხადა მან Rolling Stone-ს 2002 წელს.
თუმცა სტილსონი ფიქრობს, რომ სწორედ ეს უხეში სასცენო სტილი არ იყო შოუს წარმატების მიზეზი.
„შოუს წარმატება მდგომარეობდა საოჯახო სიხარულში და უცნაურ დინამიკაში,“ ამბობს ის.
„ეს იყო ფუნქციური ოჯახი – რომელიც მეტისმეტად ბევრს იგინებოდა.“
