აშშ-სა და ევროკავშირს შორის მიღწეულია სავაჭრო გარიგების ჩარჩო შეთანხმება, რაც ამთავრებს რამდენიმე თვიან დაპირისპირებას მსოფლიოს ორი უმსხვილესი ეკონომიკის შორის.
ტურნბერის, შოტლანდიაში გამართული გარდამტეხი მოლაპარაკებების შემდეგ, პრეზიდენტ დონალდ ტრამპსა და ევროკომისიის პრეზიდენტ ურსულა ფონ დერ ლაიენს შორის მიღწეულია შეთანხმება, რომლის თანახმადაც აშშ ევროკავშირის ყველა საქონელზე დააწესებს 15%-იან ტარიფს.
ეს რამდენადმე რბილი გადაწყვეტილებაა, ვიდრე ის 30%-იანი ტარიფი, რასაც ტრამპი პარასკევიდან გეგმავდა. მისი თქმით, ევროკავშირი გახსნის თავის ბაზრებს ამერიკული პროდუქციისთვის – გარკვეულ კატეგორიებზე ტარიფები 0% იქნება.
ფონ დერ ლაიენმაც დადებითად შეაფასა შეთანხმება და აღნიშნა, რომ ის სტაბილურობას მოუტანს ორ პარტნიორს, რომლებიც ერთად მსოფლიო ვაჭრობის თითქმის მესამედს წარმოადგენენ.
ტრამპმა ტარიფები გამოიყენა, როგორც ეკონომიკური ინსტრუმენტი აშშ-ის მთავარი სავაჭრო პარტნიორების მიმართ, რითაც ცდილობს მსოფლიო ეკონომიკის გადახარისხებას და აშშ-ის სავაჭრო დეფიციტის შემცირებას.
ევროკავშირთან ერთად, მან უკვე მიაღწია ტარიფების შეთანხმებებს დიდ ბრიტანეთთან, იაპონიასთან, ინდონეზიასთან, ფილიპინებთან და ვიეტნამთან, თუმცა მისი „90 გარიგება 90 დღეში“ მიზანი ჯერ არ შესრულებულა.
კვირას მიღწეული შეთანხმება ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც ტრამპმა და ფონ დერ ლაიენმა კერძო შეხვედრა გამართეს ტურნბერის გოლფის კურორტზე, სამხრეთ ეირშირში.
ტრამპმა – რომელიც ხუთდღიანი ვიზიტით იმყოფება შოტლანდიაში – შეხვედრის შემდეგ განაცხადა: „მივაღწიეთ შეთანხმებას. ეს არის კარგი გარიგება ყველასთვის.“
„ეს დაგვაახლოვებს,“ – დაამატა მან.
ფონ დერ ლაიენმა ის „ძალიან დიდი შეთანხმება“-დ შეაფასა და აღნიშნა, რომ „მძიმე მოლაპარაკებების“ შედეგია.
ტრამპმა ასევე დააანონსა, რომ ევროკავშირი 600 მილიარდ დოლარს (446 მილიარდი ფუნტი სტერლინგი) ჩადებს აშშ-ში, მათ შორის ამერიკულ სამხედრო აღჭურვილობაში, და 750 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია ენერგეტიკაში განხორციელდება.
მომდევნო სამი წლის განმავლობაში ეს ინვესტიცია ამერიკულ თხევად ბუნებრივ გაზში, ნავთობსა და ბირთვულ საწვავში, ფონ დერ ლაიენის თქმით, შეამცირებს ევროპულ დამოკიდებულებას რუსეთის ენერგორესურსებზე.
ზოგიერთი პროდუქტი დაიბეგრება 0%-იანი ტარიფით, მათ შორის იქნებიან: თვითმფრინავები და მათი ნაწილები, გარკვეული ქიმიური ნივთიერებები და სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია. შეიძლება მალე ცალკე ხელშეკრულება გაფორმდეს ნახევარგამტარების სექტორშიც.
თუმცა ტრამპმა დაადასტურა, რომ რჩება 50%-იანი გლობალური ტარიფი ფოლადზე და ალუმინზე.
„მინდა პირადად გადავუხადო მადლობა პრეზიდენტ ტრამპს მიღწეული გარღვევისთვის გამოჩენილი ლიდერობისა და ერთგულების გამო,“ – თქვა ფონ დერ ლაიენმა.
„ის რთული მოლაპარაკე პარტნიორია, მაგრამ ასევე შეთანხმების მხდობელი.“
ორივე მხარე ამ გარიგებას საკუთარი გამარჯვების ნაწილად წარმოაჩენს.
ევროკავშირისთვის – ტარიფები შესაძლოა უფრო მაღალი ყოფილიყო: ეს არ არის ისეთი კარგი, როგორიც დიდ ბრიტანეთთან მიღწეული 10%-იანი განაკვეთი, მაგრამ ასეთივეა, როგორც იაპონიასთან გასულ კვირას შეთანხმებული 15%-იანი ტარიფი.
აშშ-ისათვის კი, გარიგება ითვალისწინებს დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარის ტარიფულ შემოსავალს – შარშანდელ სავაჭრო მონაცემებზე დაყრდნობით, და ასევე ასობით მილიარდის ინვესტიცია, რომელიც ახლა აშშ-ში შევა.
ერთი რამ ნათელია: ტრამპი აღნიშნავს ისტორიაში ყველაზე დიდ სავაჭრო შეთანხმებას.
მიუხედავად იმისა, რომ ამ გარიგებაში აშშ გაფანტულია, ნაკლებად გასაგებია, რას იღებს ევროკავშირი – განსაკუთრებით მაშინ, როცა საგანგებოდ აღინიშნა ფონ დერ ლაიენის განცხადება „ვაჭრობის ბალანსის აღდგენაზე“.
ადრე ევროკავშირი ამტკიცებდა, რომ ვაჭრობა ბალანსიდან სულაც არ არის, რადგან ევროპა ბევრად მეტ მომსახურებას ყიდულობს აშშ-დან, ვიდრე ჰყიდის მასში.
ფონ დერ ლაიენის რიტორიკა ისმენოდა ისე, თითქოს იგი ცდილობს ტრამპის ენაზე საუბარს შეთანხმების მისაღწევად.
გარიგება გაფორმდა მას შემდეგ, რაც ტრამპმა ტურნბერის გოლფ კურორტზე 18 ხვრელის გავლა დაასრულა სტუმრებთან და ოჯახის წევრებთან ერთად, მათ შორის მის შვილ ერიკთან, წვიმიან პირობებში.
შარშან ევროკავშირსა და აშშ-ს შორის საქონლის ვაჭრობის მოცულობა დაახლოებით 976 მილიარდ დოლარს შეადგენდა. აშშ-მ ევროპიდან შეიტანა 606 მილიარდი დოლარის საქონელი და ექსპორტზე გაიტანა დაახლოებით 370 მილიარდი.
ეს დისბალანსი – ანუ სავაჭრო დეფიციტი – ტრამპისთვის კვლავ გამოწვევას წარმოადგენს. მისი თქმით, მსგავსი სავაჭრო ურთიერთობებით აშშ “მარცხდება”.
ტარიფების ამოქმედების შემთხვევაში, ამერიკაში დაიბეგრებოდა ესპანური ფარმაცევტიკა, იტალიური ტყავი, გერმანული ელექტრონიკა და ფრანგული ყველი.
ევროკავშირი საპასუხოდ ემზადებოდა აშშ-ს საქონელზე ტარიფების დაწესებისთვის, მათ შორის ავტომობილის ნაწილებზე, Boeing-ის თვითმფრინავებზე და საქონლის ხორცზე.
ევროპელი ლიდერები ფრთხილად მიესალმნენ შეთანხმებას.
ირლანდიის პრემიერ-მინისტრმა, მიქელ მარტინმა აღნიშნა, რომ ტარიფები მაინც უფრო მაღალი იქნება ვიდრე აქამდე, რაც ვაჭრობას „უფრო ძვირს და უფრო რთულს“ გახდის.
ევროკავშირის ქვეყნებიდან სწორედ ირლანდიაა ყველაზე მეტად დამოკიდებული აშშ-ზე, როგორც საექსპორტო ბაზარზე.
გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა X-ზე განაცხადა, რომ სავაჭრო კონფლიქტი გერმანიას სერიოზულ ზიანს მიაყენებდა.
„სტაბილური და პროგნოზირებადი სავაჭრო ურთიერთობები და ბაზარზე წვდომა სასარგებლოა ორივე მხარისთვის – როგორც ბიზნესისთვის, ისე მომხმარებლებისთვის,“ – დასძინა მან.
იტალიის პრემიერ-მინისტრმა ჯორჯა მელონიმ მიესალმა შეთანხმებას, თუმცა აღნიშნა, რომ დეტალების გაცნობა სურს – იტალიური საინფორმაციო სააგენტო ANSA-ს ინფორმაციით.
დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი კეირ სტარმერი საკუთარ შეხვედრას გეგმავს ტრამპთან ტურნბერის ობიქტზე ორშაბათს.
აშშ-ის პრეზიდენტი სამშაბათს იქნება აბრიდინში, სადაც მის ოჯახს კიდევ ერთი გოლფის მოედანი აქვს და მესამე ათაბობდა მომავალ თვეს.
პრეზიდენტი და მისი ვაჟები გეგმავენ ამ ახალი მინდვრის გახსნის ცერემონიას დაესწრონ პირადად.
