BBC-ის ინფორმაციით, Google-მა დაადასტურა, რომ მისი მიწისძვრის ადრეული გაფრთხილების სისტემა ვერ მოახერხა ხალხისთვის სიგნალის ზუსტად მიწოდება 2023 წლის დამანგრეველი მიწისძვრის დროს თურქეთში.
მიწისძვრის ეპიცენტრიდან 158 კილომეტრში მცხოვრები 10 მილიონი ადამიანი შეიძლებოდა Google-ის უმაღლესი დონის გაფრთხილება მიეღოთ — რაც მათ 35 წამიანი ფანჯარას მისცემდა თავშესაფრის მოსაძებნად.
სამწუხაროდ, ამ მიწისძვრისთვის მხოლოდ 469 “მოქმედებაზე გადასვლის” (“Take Action”) სიგნალი გავრცელდა.
Google-მა BBC-ს განუცხადა, რომ დაახლოებით ნახევარ მილიონამდე ადამიანს გაეგზავნა შედარებით დაბალი დონის გაფრთხილება, რაც განკუთვნილია “მსუბუქი ქანქარებისთვის” და არ ახდენს მომხმარებლის ყურადღების ცენტრში მოქცევას ისე, როგორც სერიოზული გაფრთხილება.
მანამდე Google აცხადებდა, რომ სისტემამ “კარგად იმუშავა”.
ეს სისტემა მუშაობს Android სისტემაზე დაფუძნებულ მოწყობილობებზე, რაც თურქეთში მობილური ტელეფონების 70%-ზე მეტს შეადგენს.
2023 წლის 6 თებერვალს სამხრეთ-აღმოსავლეთ თურქეთში ორი ძლიერი მიწისძვრა მოხდა, რის შედეგადაც 55,000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა და 100,000-ზე მეტი დაშავდა. მრავალი მათგანი იმ დროს შენობებში სძინავდა, როდესაც ბიძგებმა შენობები დაანგრია.
Google-ის ადრეული გაფრთხილების სისტემა იმ დღეს უკვე გააქტიურებული იყო, მაგრამ მან ვერ შეძლო მიწისძვრის სიძლიერის ზუსტი შეფასება. “ჩვენ ვაგრძელებთ სისტემის გაუმჯობესებას ყოველი მიწისძვრის გამოცდილების საფუძველზე”, — აცხადებს Google-ის წარმომადგენელი.
Android Earthquake Alerts (AEA) — ასე ჰქვია Google-ის სისტემას, რომელსაც შეუძლია შენჯღერების დაფიქსირება Android მოწყობილობებზე, რომლებიც მილიონობით არის გავრცელებული.
მიწისძვრები შედარებით ნელა ვრცელდება დედამიწის ქერქში, რაც სისტემას აძლევს შანსს პოტენციური გაფრთხილება წინასწარ გაგზავნოს.
Google-ის ყველაზე სერიოზული გაფრთხილებაა “Take Action” (მოქმედებაზე გადასვლა), რომელიც გააქტიურებს ხმოვან სიგნალს — ის შემაშფოთებელი რეჟიმის (Do Not Disturb) მიუხედავადაც ამოქმედდება და ეკრანს მთლიანად მოიცავს. ეს გაფრთხილება განკუთვნილია იმ შემთხვევაში, თუ დაფიქსირებულია ძლიერი ბიძგები, რომლებიც ადამიანების სიცოცხლეს ემუქრება.
უფრო მსუბუქი გაფრთხილებაა “Be Aware” (გაითვალისწინე), რომელიც შექმნილია მსუბუქი კანკალის შესახებ ინფორმაციის მისაწოდებლად — თუმცა ის არ არღვევს მოწყობილობის მზარავ მდგომარეობას.
“Take Action” გაფრთხილება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო თურქეთში, რადგან მიწისძვრები დამანგრეველი იყო და პირველი ბიძგი ღამით 04:17-ზე მოხდა, როდესაც ბევრი ხალხს ეძინა. მხოლოდ ძლიერი სიგნალი ანუ “Take Action” მიიყენებდა მათ გაღვიძებას.
მიწისძვრის შემდეგ BBC ცდილობდა მოეძებნა მომხმარებლები, რომლებმაც ეს გაფრთხილება მიიღეს — თავდაპირველად იმ მიზნით, რომ ეჩვენებინათ, რამდენად ეფექტიანია ტექნოლოგია.
თუმცა, რეგიონში სხვადასხვა ქალაქსა და სოფელში ხალხთან საუბრის შემდეგ, ისინი ვერ იპოვნენ ვერცერთ ადამიანს, რომელმაც სერიოზული სიგნალი მიწისძვრამდე მიიღო. მათი კვლევა იმავე წელს გამოაქვეყნეს.
Google-ის მკვლევარებმა სამეცნიერო ჟურნალ “Science”-ში დაწერეს დეტალები იმის შესახებ, თუ რა მოხდა არასწორად — მათ აღნიშნეს, რომ პრობლემას წარმოადგენდა “ალგორითმების შეზღუდულობა”.
პირველი მიწისძვრის დროს სისტემამ შეფასება გააკეთა, თითქოს სიმძლავრე შეადგენდა 4.5 – 4.9-ს საკონტროლო მასშტაბით (Moment Magnitude Scale), მაშინ როცა რეალურად 7.8 იყო.
იმავე დღეს მომხდარი მეორე ძლიერი მიწისძვრაც დამაკლდა შეფასებაში — ამ დროს სისტემამ 8,158 ტელეფონზე გაგზავნა “Take Action” სიგნალი, ხოლო 4 მილიონამდე მომხმარებელზე — მსუბუქი გაფრთხილება.
ამ შემთხვევის შემდეგ Google-ის მკვლევრებმა ალგორითმი შეცვალეს და პირველი მიწისძვრა ხელმეორედ სიმულაციით ჩაატარეს.
ამჯერად სისტემამ 10 მილიონ მომხმარებელს გაგზავნა “Take Action” სიგნალი და დამატებით 67 მილიონ ადამიანს — მსუბუქი გაფრთხილება, ვინც ეპიცენტრიდან შორს ცხოვრობდა.
“ყველა ადრეული გაფრთხილების სისტემას აქვს სირთულეები დიდმაშტაბიანი მოვლენების ალგორითმულ დაკალიბრებაში”, — განუცხადა Google-მა BBC-ს.
თუმცა, კოლორადოს სამთო სკოლაში ფაკულტეტის ასისტენტმა პროფესორმა ელიზაბეტ რედიმ გამოაცხადა, რომ ფრუსტრირებულია იმით, რომ ამ ინფორმაციის გასაჯაროვებას ორი წელიწადი დასჭირდა.
“ძალიან განაწყენებული ვარ, რომ ამას ასეთი დრო დაჭირდა” — თქვა მან.
“ეს იყო არა რაიმე მცირე მოვლენა — ხალხი დაიღუპა — და ჩვენ ვერ ვიხილეთ ამ სიგნალის შესრულება ისე, როგორც გვინდოდა”.
Google აცხადებს, რომ მათი სისტემა დამატებითია და არ უნდა ჩაანაცვლოს ეროვნული გაფრთხილების სისტემები.
თუმცა ზოგიერთი მეცნიერის შეშფოთებულია, რომ ქვეყნები ზედმეტად ენდობიან ტექნოლოგიებს, რომლებიც ჯერ სრულად არ არის გამოცდილი.
“ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ სისტემის რეალური შესაძლებლობები გამჭვირვალედ იქნეს მიცემული” — განუცხადა BBC-ს ჰაროლდ ტობინმა, მშვიდო ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთის სეისმური ქსელის დირექტორმა.
“შეიძლება ზოგიერთი რეგიონი იფიქროს — ‘Google ამას აკეთებს, ჩვენ აღარ გვჭირდება საკუთარი სისტემა?'”
Google-ის მკვლევრები აცხადებენ, რომ მიწისძვრის შემდგომი ანალიზის შედეგად სისტემა გახდა უფრო ეფექტური — და AEA-ს გაფრთხილებები უკვე გაეგზავნა 98 ქვეყანაში.
BBC თხოვნით მიმართა Google-ს, რომ მიაწოდოს ინფორმაცია, თუ როგორ იმუშავა AEA 2025 წლის მიანმარში მომხდარი მიწისძვრის დროს, მაგრამ პასუხი ჯერ არ მიუღია.
დარეგისტრირდით ჩვენი Tech Decoded ბიულეტენისთვის, რათა გაეცნოთ მსოფლიო ტექნოლოგიური სიახლეების შესახებ. გაერთიანებული სამეფოს გარეთ ხარ? დარეგისტრირდი აქ.
