ინგლისში ხუთდღიანი ექიმების გაფიცვა მალე სრულდება, მაგრამ აშკარაა, რომ დაპირისპირება – უკვე მეთორმეტე გაფიცვით – ჯერ არ მთავრდება.
„ვეს სტრიტინგმა ჩვენი იმედები გააცრუა“, – ამბობს დოქტორი შივამ შარმა, რომელიც ერთ-ერთ ბოლო პიკეტში მონაწილეობდა, სანამ გაფიცვა ოთხშაბათს დილის 07:00 საათზე დასრულდება.
როდესაც ლეიბორისტული პარტია ხელისუფლებაში მოვიდა, მან მალევე მიაღწია შეთანხმებას ბრიტანეთის სამედიცინო ასოციაციასთან – განიხილებოდა დამატებითი დაფინანსება და სამუშაო პირობების გაუმჯობესების დაპირებები. ექიმებმა ეს აღიქვეს, როგორც გზის დასაწყისი 2008 წლის ანაზღაურების დონემდე ხელფასის აღდგენისკენ, თუმცა ეს ჯერ კიდევ მოითხოვს დამატებით 25%-იან ზრდას, უკვე განხორციელებული მატებების გარდა.
„შარშანდლიდან დღემდე ჯერ კიდევ არაფერი განხორციელებულა“, – ამბობს დოქტორი შარმა, რომელიც ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქიატრიაში სწავლების მეექვსე წელს ატარებს. იგი, სტრინგის საარჩევნო ოლქში მდებარე ერთ-ერთი ლონდონის საავადმყოფოსთან, გაფიცულ ექიმებთან ერთად იყო.
შარმას გამოცდილება, როგორც რეზიდენტ ექიმს (ე.წ. ‘უმცროსი ექიმი’), რთული ჰქონდა – უფრო რთული, ვიდრე უნდა ყოფილიყო. პირველ წლებში ის რეგულარულად გადაინაცვლებდა სხვადასხვა სამუშაოზე დასავლეთ მიდლანდსის მასშტაბით: „შეიძლება ნებისმიერ ადგილას გადაგგზავნონ დიდ გეოგრაფიულ არეალში. გრაფიკებზე მინიმალური კონტროლი გაქვს, ადამიანები მნიშნველოვან ოჯახურ ღონისძიებებს – ქორწილებს და ა.შ. – ვერ ესწრებიან.“
სექტემბერში მას მნიშვნელოვანი გამოცდა უწევს, რომლის საფასური £1,000-ს აჭარბებს. „ეს მხოლოდ ერთი გამოცდის ფასი იმაზე მეტია, ვიდრე ბევრს ჰგონია. ჩვენი სწავლების მანძილზე ეს შეიძლება ათობით ათას ფუნტამდე ავიდეს.“
ბრიტანეთის სამედიცინო ასოციაციის პოზიცია ასეთია – რომ არსებული განხილვის გადასაწყვეტად აუცილებელია ხელფასების გაზრდა. თუმცა, მთავრობის მტკიცე პოზიციაა, რომ ამჟამინდელ წელს ხელფასების მატება აღარ განიხილება (რეზიდენტ ექიმებს საშუალოდ 5.4%-იანი მატება 2025-2026 წლებში ექნებათ). აქედან გამომდინარე, ყურადღება გადატანილია არა ანაზღაურებაზე, არამედ სხვა საკითხებზე.
ხუთდღიანი მოლაპარაკებების დროს, რომლებიც გასულ სამშაბათს ჩაშლილი დასრულდა, განიხილებოდა ისეთი თემები, როგორიცაა გამოცდის საფასურები, კარიერული ზრდა და სამუშაო პოზიციების ცვლის სიხშირე (ზოგ შემთხვევაში ყოველ ოთხ თვეში ხდება გადაადგილება).
ასოციაცია ასევე სთხოვდა, რომ განეხილათ სამედიცინო სტუდენტებისთვის სტუდენტური სესხების ჩამოწერა (სტუდენტებს ზოგჯერ £100,000-მდე ვალი აქვთ); თუმცა, მთავრობა ამაზე უარს აცხადებს.
დროის გასვლასთან ერთად, დაპირისპირება გაღრმავდა. როდესაც ბრიტანული სამედიცინო ასოციაცია გამოაცხადა, რომ პირველი გაფიცვა ლეიბორისტების მმართველობის დროს მაინც ჩატარდებოდა, სტრიტინგმა მათ გაუფრთხილებლობა და „პაციენტებისადმი სრული უპატივცემულობა“ დააბრალა. გაერთიანებამ კი უპასუხა, რომ მთავრობის დაპირებებისადმი ნდობას კარგავდა.
ორშაბათს, დაძაბულობა სამედიცინო დარგის მარეგულირებელსა (NHS England) და ასოციაციას შორის გამწვავდა. ჯანდაცვის ხელმძღვანელებმა BMA დაადანაშაულეს მკაცრი სტრატეგიების გატარებაში, რადგან მათ უარი განაცხადეს, გაფიცვის დროს ექიმები გადაუდებელ შემთხვევებისთვის დაებრუნებინათ სამუშაოზე.
BMA საპასუხოდ განცხადებას ავრცელებს – NHS ექიმებს პაციენტების ცხოვრებას საფრთხეში აგდებს, რადგან უფროსი ექიმები თავიანთ კოლეგებს მუდმივად ავსებენ და გადატვირთულები არიან.
მიუხედავად მკვეთრი პოზიციებისა, გაფიცვის დასრულებასთან ერთად ორივე მხარე დაპირისპირების განელების ნიშნებს აჩვენებს. BMA-ის მაღალი რანგის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ არ სურთ გაფიცვების და არამოლაპარაკებების ციკლში ჩარჩენა – როგორც ეს კონსერვატორული მთავრობის ბოლო თვეებში ხდებოდა (16 თვეში 11 გაფიცვა). ისინი აცხადებენ, რომ მზად არიან შექმნან „საჰაერო სივრცე“ მომდევნო დღეებისა და კვირების განმავლობაში მოლაპარაკებების გასაგრძელებლად.
ასოციაციის შიგნითაც კი ჩანს, რომ საზოგადოებრივი მხარდაჭერა რეზიდენტ ექიმების მიმართ მცირდება.
მეორე მხარეს, სტრიტინგის უახლოესმა წარმომადგენლებმა აღნიშნეს, რომ იგი შეთანხმების მიღწევას ეძებს, თუმცა იმედგაცრუებულია, რადგან გაერთიანებამ გაფიცვის გადადება არ მოისურვა, რაც მოლაპარაკებების გაგრძელებას შეუწყობდა ხელს.
ჯანდაცვის მინისტრმა, გაფიცვის დასრულებასთან ერთად, განაცხადა: „ჩემი კარი ღიაა – მზად ვარ განვაახლო მოლაპარაკებები, რომლებიც გასულ კვირას მიმდინარეობდა.“
პრობლემა კი იმაშია, თუ ორივე მხარე მოლაპარაკებების მაგიდასთან დაბრუნდება – აღმოჩნდება თუ არა საკმარისი საერთო ენა, რათა საბოლოო შეთანხმებას მიაღწიონ, მაშინ როცა BMA დამატებით ანაზღაურებას მოითხოვს, ხოლო მთავრობა კატეგორიულად უარს ამბობს.
„ეს ადვილი არ იქნება“, – ამბობს დოქტორი ბილი პალმერი, ჯანდაცვის ექსპერტი Nuffield Trust-იდან. „ეს დაყოფილი სიტუაცია ზეწოლას აყენებს როგორც ექიმებზე, ისე მთლიანად NHS-ზე.“
იგი აღნიშნავს, რომ გარდა ანაზღაურებისა, რეალური პრობლემებია ექიმების შენარჩუნება და მათი ფსიქოლოგიური კეთილდღეობა – თუმცა მიაჩნია, რომ რიგი ინდივიდუალური რეფორმები შესაძლოა გადამწყვეტი მნიშვნელობის აღმოჩნდეს.
გარდა გამოცდის საფასურებისა და არაადეკვატური გრაფიკების გაუმჯობესებისა, პალმერი ითვალისწინებს შემდეგ წინადადებებს: სტუდენტური სესხის გადახდის ‘შვებულება’ – რაც ექიმებს მისცემს საშუალებას გადადონ დაფარვა მანამ, სანამ საკმარისს არ გამოიმუშავებენ; ასევე აღნიშნავს, რომ სპეციალისტის პოზიციების ნაკლებობა პრობლემურია – ასოციაციის მონაცემებით, წელს წამყვან პოზიციებზე 30,000-ზე მეტი ექიმი გახლავთ, მაშინ როცა მხოლოდ 10,000 ადგილი არსებობს.
დამატებით, პალმერი აფრთხილებს, რომ მთავრობამ შესაძლოა საბოლოოდ გადახედოს უმნიშვნელოვანეს ანაზღაურების უჩვეულო შემთხვევას – დასაწყისში რეზიდენტ ექიმები ექიმების ასისტენტებზე ნაკლებ ანაზღაურებას იღებენ, რაც მათთვის დემოტივაციაა.
იქნება კი ეს საკმარისი სამუდამო შეთანხმებისთვის? – შესაძლოა, ამბობს იგი, მაგრამ როგორც ყოველივე ამ ხანგრძლივი დაპირისპირებისას – გარანტიები არ არსებობს.
წყარო:
https://www.bbc.com/news/articles/c4glxxxj3e0o?at_medium=RSS&at_campaign=rss
