ემა დამარის, ბრიტანეთ-ისრაელის ქალს, რომელიც ჰამასის მიერ 471 დღის განმავლობაში მძევლად იყო აყვანილი და იანვარში გათავისუფლდა, არ მოსწონს ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის, სერ კირ სტარმერის გადაწყვეტილება – აღიაროს პალესტინის სახელმწიფო. მისი თქმით, სტარმერის ეს ნაბიჯი „ტერორიზმის წახალისების რისკს შეიცავს“ და „ისტორიულად მცდარ მხარეს დგას“.
სტარმერმა სამშაბათს განაცხადა, რომ ბრიტანეთი სექტემბერში აღიარებს პალესტინის სახელმწიფოს, თუ ისრაელი არ დააკმაყოფილებს გარკვეულ პირობებს – ცეცხლის შეწყვეტაზე შეთანხმებასა და ორი სახელმწიფო გადაწყვეტის შესაძლებლობის აღდგენას.
ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა, ბენიამინ ნეთანიაჰუმ, ბრიტანეთის პოზიცია შეაფასა როგორც „ჰამასის ურჩხული-მსგავსი ტერორიზმის დაჯილდოება“.
გაზაში არსებული მდგომარეობაზე გაჩნილია უდიდესი საერთაშორისო შეშფოთება. იქ აფეთქდა ჰუმანიტარული კრიზისი, რომელიც შიმშილის ზღვარზეა. გაეროს მხარდაჭერილი ექსპერტები აცხადებენ, რომ გამოკვეთილია შიმშილის ნიშნულები.
სტარმერმა საგანგებო საკაბინეტო სხდომის შემდეგ გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ მისი გადაწყვეტილება გამოწვეულია გაზაში არსებული „აუტანელი მდგომარეობით“ და იმით, რომ „ორი სახელმწიფოს გადაწყვეტის შესაძლებლობა ნელ-ნელა იკარგება“. მან ასევე დაადასტურა, რომ ჰამასმა უნდა გაათავისუფლოს ყველა მძევალი, დაამთავროს შეიარაღებული ბრძოლის გზით მოქმედება და არ შეუდგეს ღაზის მართვაში მონაწილეობას.
ემა დამარიმ, რომელიც 2023 წლის 7 ოქტომბერს სახლიდან ძალით გაიტაცეს, სროლით დაშავებული იყო ფეხსა და ხელში. ჰამასის მებრძოლებმა მისი ძაღლიც კი მოკლეს. იგი თავის მეგობრებთან, ზივ და გალი ბერმანებთან ერთად გაიტაცეს. ამ დროისთვის 27 წლის ტყუპი დები კვლავაც ჰამასის მძევლებად რჩებიან, რის გამო დამარი აქტიურად ცდილობს მათ და 50-მდე სხვა მძევლის დაბრუნებას ოჯახებში.
მისი განცხადება მოჰყვა იმ იურისტების წერილს, რომლებიც მოუწოდებენ მთავრობას, რომ სტარმერის გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მონტევიდეოს კონვენციას (1933 წლის საერთაშორისო დოკუმენტი, რომელიც სახელმწიფოების აღიარებას აწესებს). წერილს ხელს აწერს შვიდი მაღალი რანგის იურისტი (KC) და ის გაუგზავნეს გენერალურ პროკურორ ლორდ ჰერმერს.
სოციალურ მედიაში, დამარიმ დაწერა: „პრემიერ-მინისტრი სტარმერი ისტორიულად არასწორ მხარეს დგას. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში რომ ყოფილიყო ხელისუფლებაში, აღიარებდა კი ნაცისტების მიერ ოკუპირებულ ქვეყნებზე – როგორიცაა ჰოლანდია, საფრანგეთი და პოლონეთი – მათ კონტროლს?“
მოგვიანებით დაამატა: „ეს ნაბიჯი არ უწყობს ხელს მშვიდობას – ის ტერორის დაჯილდოების რისკს შეიცავს. იგზავნება საშიში სიგნალი: თითქოს ძალადობით შეიძლება ლეგიტიმურობის მოპოვება. იმ დროს, როდესაც ჰამასს ჯერ კიდევ უკავია ღაზა და აგრძელებს ტერორს, ამ ვითარებაში პალესტინის აღიარება არ არის გადაწყვეტა – ეს კონფლიქტის გაგრძელებაა.“
მისივე სიტყვებით: „აღიარება ასეთ პირობებში აძლიერებს ექსტრემისტებს და ანგრევს იმედს ნამდვილი მშვიდობის შესახებ. შეგრცხვეთ!“
დამარის განცხადებას შეუერთდნენ ბრიტანელი მძევლების ოჯახის წარმომადგენლები, რომლებიც წუხან პრემიერის გზავნილზე. მათი თქმით: „ვფიქრობთ, რომ ბრიტანეთის განცხადება შესაძლოა გაართულოს მძევლების გათავისუფლება. რამდენადაც ბრიტანეთი ამბობს, რომ აღიარებს პალესტინის სახელმწიფოს, თუ ისრაელი არ შეათანხმდება ცეცხლის შეწყვეტაზე, ჰამასს ჩნდება მოტივაცია არ დათანხმდეს ცეცხლის შეწყვეტას, რათა განაპირობოს აღიარება.“
„ოჯახები შეშფოთებულნი არიან და თვლიან, რომ სტარმერის მიდგომა აიძულებს ჰამასს გაგრძელოს მძევლების ტყვეობაში დაყოვნება. ეს კი ზუსტად ეწინააღმდეგება პრემიერის განცხადებას – რომ ჰამასს არ უნდა მიეცეს ჯილდო მისი ტოტალური და უკანონო მოქმედებებისთვის.“
„მძევლების ბრიტანელ ოჯახებს პოლიტიკაში ჩარევის სურვილი არ აქვთ – მათი ერთადერთი სურვილია, რომ თავიანთი საყვარელი ადამიანები შინ დაუბრუნდნენ, და დრო იწურება. ისინი მოუწოდებენ პრემიერ-მინისტრს, მკაფიოდ და ერთმნიშვნელოვნად დაადასტუროს: ჰამასს არ მიეცემა ჯილდო და არ განხორციელდება არც ერთი კონკრეტული ნაბიჯი, სანამ ყველა მძევალი არ იქნება გათავისუფლებული.“
სტივ ბრისლის და და ძმიშვილები – ლიანე, ნოია და იაჰელ შარაბი 7 ოქტომბერს მოკლეს. ელიში შარაბი, მისი სიძე, მძევლად აყვანის შემდეგ გათავისუფლდა, თუმცა მძიმედ გამოუვლიდა ტყვეობას. ელიშის ძმის ცხედარი კვლავ ჰამასის ხელში რჩება.
ბრიტანეთიდან, უელსიდან საუბრისას, ბრისლიმ BBC-ს განუცხადა, რომ პრემიერის განცხადებამ მასში „გაგულისხმა“ შეგრძნება გამოიწვია და მიაჩნია, რომ პალესტინის აღიარება არ უნდა მოხდეს, სანამ მძევლები არ გათავისუფლდებიან.
მისი თქმით: „ეს განცხადება შესაძლოა ჰამასს უბიძგოს მძევლების დაჭერის გაგრძელებისკენ – იმიტომ, რომ შესაძლოა დაელოდოს სექტემბრამდე, როცა პალესტინი აღიარებული იქნება. ისრაელს კრიტერიუმები დაუსახელდა, მაგრამ ჰამასზე მსგავსი მოთხოვნები არ იქნა ოფიციალურად ჩასმული.“
„უნდა იყოს მკაფიო განცხადება: მძევლების გათავისუფლება უნდა გახდეს შეთანხმების საფუძველი.“
ნოამ საგის დედა, ადა, 75 წლის გახლდათ, როცა 7 ოქტომბერს ჰამასმა იგი მძევლად აიყვანა. ის 53 დღის ტყვეობის შემდეგ გაათავისუფლეს. ლონდონიდან მომავალი საგი BBC-ს უთხრა, რომ სტარმერის განცხადება „შიდა პოლიტიკური გათვლაა ლეიბორისტულ პარტიაში“.
მისი შეფასებით: „ვიმყოფებით ნატიფ ვითარებაში – ყოველდღე ხდება ძალისხმევა, რომ მივაღწიოთ ცეცხლის შეწყვეტასა და მძევლების გათავისუფლებას. შეტევა არ შეწყდება, სანამ ყველა მძევალი არ გათავისუფლდება – ეს ყველასთვის ნათელია.“
დაასძინა: „სტარმერმა ჰამასს დიდი საჩუქარი გადასცა.“
ბრიტანეთის მთავრობის წარმომადგენელმა ოთხშაბათს განაცხადა: „ჩვენი მოთხოვნები ჰამასთან უცვლელია. მშვიდობის შანსისთვის აუცილებელია მძევლების გათავისუფლება. ჰამასმა უნდა დატოვოს იარაღი და უარი თქვას ღაზის მმართველობაში მონაწილეობაზე.“
მან დაამატა: „გავაკეთებთ შეფასებას გაეროს გენერალურ ასამბლეამდე იმის შესახებ, თუ როგორ აკმაყოფილებენ ჰამასი და ისრაელი ჩვენს მოთხოვნებს. არცერთ მხარეს არ ექნება აღიარების ვეტოს უფლება თავისი ქმედებებით ან უმოქმედობით.“
მარტში, ისრაელმა მთლიანად დაბლოკა ღაზისთვის ჰუმანიტარული და კომერციული მიწოდება და ორი კვირის შემდეგ განაახლა სამხედრო შეტევა ჰამასის წინააღმდეგ, რითაც ორ თვიანი დროებითი დაზავება დასრულდა. მიზანი იყო, გაეწვიათ ჰამასზე ზეწოლა მძევლების გათავისუფლებაზე.
ბლოკადა ნაწილობრივ მოგვიანებით შემსუბუქდა, თუმცა საკვების, წამლებისა და საწვავის დეფიციტმა გაუარესება განიცადა.
მიუხედავად იმისა, რომ IPC-მ, კვების უსაფრთხოების ინტეგრირებული კლასიფიკაციის ჯგუფმა, ოფიციალურად გალშიმშილებულ ზონად არ გამოაცხადა ღაზა, მიანიშნა: „არსებული მონაცემები აჩვენებს, რომ ბევრ რეგიონში გადაცილებულია შიმშილის ზღვარი, განსაკუთრებით კი გაზას ქალაქში მწვავე კვებითი დაუკმაყოფილებლობის კუთხით.“
გაეროს სააგენტოები სიტუაციის პასუხისმგებლობას ისრაელს აბრალებენ, რომელიც აკონტროლებს ყველა საჭირო რესურსის ნაკადს. აშშ-სა და ისრაელის მხარდაჭერილი ჰუმანიტარული ფონდი (GHF), რომელიც მაისის ბოლოდან უზრუნველყოფს დახმარებების მიწოდებას, ასევე სისტემაში ჩართულია.
ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა დეივიდ ლემი განაცხადა, რომ მსოფლიომ „საშინელი სცენები“ იხილა ღაზაში და დადგა დრო, „შევამციროთ პალესტინელი ხალხის ტანჯვა“.
ნიუ-იორკში, გაეროში გამოსვლისას, მან BBC-ს განუცხადა: „ამ განცხადებით დავიწყეთ გზა განვიხილოთ პალესტინის აღიარება.“
სტარმერის გადაწყვეტილება მოდის იმ დროს, როცა ბრიტანელ პარლამენტარებს შორის იცვლება განწყობა და იზრდება მოწოდება – აღიარონ პალესტინის სახელმწიფო.
ჩრდილოეთის აქცენტით გამორჩეული ოპოზიციური პარტია ლეიბორისტების წარმომადგენელმა პრიტი პატელმა განაცხადა: „ეს პოლიტიკა აშკარად მხოლოდ ლეიბორისტი პარლამენტარების დასაშოშმინებლად იქნა წამოწეული. სტარმერს კარგად ესმის, რომ ამჟამინდელი აღიარების ნაკლებ შანსი აქვს, რომ გამოიწვიოს გრძელვადიანი მშვიდობა.“
წყარო:
https://www.bbc.com/news/articles/c336e2ren2no?at_medium=RSS&at_campaign=rss
