ყვითელი ცხელება არის მწვავე ვირუსული დაავადება, რომელსაც იწვევს ყვითელი ცხელების ვირუსი და გადადის დაინფიცირებული მდედრი ედესი ან ჰემაგოგუსის ოჯახიდან მსუსხავი კოღოს ذریعہ. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, ყვითელი ცხელება ძირითადად გავრცელებულია ტროპიკული რეგიონების აფრიკასა და სამხრეთ ამერიკაში. დაავადება სწრაფად ვითარდება 3-6 დღეში და მისი სიმპტომებია ცხელება, თავის ტკივილი, გულისრევა, ყელის ტკივილი, ყვითელი ფერის კანი და თვალები (რაც განაპირობებს დაავადების დასახელებას), მასთან ერთად შესაძლებელია ორგანოების მწვავე დაზიანებაც.
ყოველწლიურად აფრიკაში და სამხრეთ ამერიკაში დაახლოებით 200 000 ადამიანი ავადდება ყვითელი ცხელებით, საიდანაც 30 000 შემთხვევა ლეტალურად სრულდება. დაავადების გავრცელების აღსაკვეთად უმნიშვნელოვანესია დროული ვაქცინაცია. WHO-ს რეკომენდაციით, გეგმური იმუნიზაცია ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო აცრით უნდა განხორციელდეს ყველა რეგიონში, სადაც ინფექცია გავრცელებულია ან არის გავრცელების რისკი. ვაქცინა მაღალეფექტურია და ცხოვრებაში ერთხელ ჩაყვანა საკმარისია სიცოცხლის ბოლომდე დაცვისთვის.
2023 წელს განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდა უგანდასა და დასავლეთ აფრიკაში ყვითელი ცხელების გავრცელებაზე. WHO-მ დაიწყო იმუნიზაციის ფართომასშტაბიანი კამპანია და განათავსა საგანგებო ინიციატივა Yellow Fever Eliminate Epidemics (EYE), რომლის მიზანია გადამდები ეპიდემიების აღმოფხვრა აფრიკასა და ამერიკაში. შეტყობინების თანახმად, დაავადების თავიდან აცილება შესაძლებელია ადვილად ხელმისაწვდომი ვაქცინით, რომელიც შედის ყველა მთავარ ჯანდაცვის პროგრამაში ენდემურ ქვეყნებში.
ყოველი ახალი შემთხვევა და ეპიდემიური აფეთქება ნათლად აჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია დაავადებათა კონტროლი საჯარო ჯანდაცვის უსაფრთხოებისთვის. WHO აგრძელებს ქვეყნებში ეპიდემიოლოგიური მეთვალყურეობის გაძლიერებას, ვაქცინების მარაგს და სამედიცინო პერსონალის მომზადების პროგრამებს. ორგანიზაცია ასევე მიმართავს ყველა მგზავრს, რომლებიც მიემგზავრებიან ენდემურ რეგიონებში, წინასწარ გაიკეთონ ვაქცინაცია და იღონონ ინდივიდუალური დაცვის ზომები კოღოებისგან.
ფაქტები მოწმობს, რომ ყვითელი ცხელება შესაძლოა მძიმედ განვითარდეს, მაგრამ საერთაშორისო ძალისხმევით, შესაბამისი ვაქცინაციისა და ინფორმაციის გავრცელებით შესაძლებელია ეპიდემიების შემცირება ან მთლიანად აღმოფხვრა. დიდი მნიშვნელობა ენიჭება საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლებასა და ექიმების სასწავლო პროგრამებს, რათა დაავადების სწრაფად ამოცნობა და მართვა უზრუნველყოფილი იყოს. მოსახლეობას მოუწოდებენ, დროულად მიმართონ ჯანდაცვის ორგანიზაციებს და დაიცვან სპეციალისტების რეკომენდაციები.
წყარო: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/yellow-fever
