BBC-ის მიერ მიღებული ინფორმაციით, ინგლისის პირველ სკოლებში დადგმული, მთავრობის მიერ „Great British Energy“-ის პანელებად მოხსენიებული მზის პანელები ჩინეთშია წარმოებული.
GB Energy-ის სქემაში მონაწილე პირველმა 11-მა სკოლამ მზის პანელები ჩინურ კომპანიებს – Aiko-სა და Longi-ს – შეიძინა.
მთავრობის განცხადებით, ეს არის „Great British Energy“-ის პირველი მსხვილი პროექტი — კომპანიის, რომელიც ბრიტანელი ხალხის საკუთრებაა და მათთვის მუშაობს.
ლეიბორისტი პარლამენტარი სარა ჩემპიონი აღნიშნავს, რომ GB Energy-მ მზის პანელები ბრიტანულ კომპანიებს უნდა შეაკვეთოს, და არა ჩინეთში, სადაც აღნიშნულია, რომ მომარაგების ჯაჭვში იძულებითი შრომაა ჩართული.
„GB Energy-ის იდეის მიმართ დიდი ენთუზიაზმი მაქვს“, განაცხადა მან BBC News-თან საუბრისას. „მაგრამ ეს გადასახადია ფულია და არ უნდა ვიყოთ ამ ფულით მონური შრომის მხარდამჭერები. ყველგან, სადაც შესაძლებელია, ბრიტანულ წარმოებას და ჯანსაღ სამუშაო პრაქტიკას უნდა დავუჭიროთ მხარი.“
მან დაამატა: „დიახ, ალბათ თავიდან მზის პანელები ცოტა უფრო ძვირი დაგვიჯდება, მაგრამ მსგავსი ტექნოლოგია სხვა ქვეყნებშიც იწარმოება — მაგალითად, ტაივანში, კანადაში და თვით ბრიტანეთშიც.“
Aiko-მ და Longi-მ BBC-ს განუცხადეს, რომ მათი წარმოებისა და მომარაგების პროცესში იძულებითი შრომა დაუშვრებელია.
ჩინეთი მსოფლიოს უმსხვილესი მზის პანელების მწარმოებელია და სინძიანგის რეგიონში მომწოდებლები ხშირად ასოცირდებიან უიღურ მუსლიმთა შრომით ექსპლუატაციასთან.
ამ წლის დასაწყისში ბრიტანეთის პარლამენტმა შეცვალა კანონი, რომელიც GB Energy-ს აუკრძალავს განახლებად ენერგიაში ინვესტიციის გაწევას იმ შემთხვევაში, თუ პროდუქციის წარმოებაში თანამედროვე მონობის ნიშნები იძებნება.
საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტოს მონაცემებით, ჩინეთმა ბაზრის ყველა ეტაპზე 80%-ზე მეტი წილი დაიკავა.
ჩემპიონმა, რომელიც საერთაშორისო განვითარების შერჩევითი კომიტეტის თავმჯდომარეა, თქვა, რომ „განახლებადი ენერგიის მომარაგების ჯაჭვებში ბოროტად გამოყენება მზაკვრულია და ადვილად ვერ აღმოიფხვრება“.
ამის მიუხედავად, მან მინისტრებს მოუწოდა, ჯეროვნად დაითხოვონ ის მწარმოებლები, რომელთაც ადამიანის უფლებების დარღვევასთან აქვთ კავშირი.
GB Energy-ს წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ სკოლების პროგრამის ფარგლებში გაცემული ყველა კონტრაქტი შეესაბამება გაერთიანებული სამეფოს თანამედროვე მონობის წინააღმდეგ მიღებულ წესებს.
მზის პანელების ძირითადი კომპონენტი — პოლისილიკონი — მსოფლიოში დაახლოებით 50%-ით სინძიანგის რეგიონიდან მოდის.
ბრიტანული კომპანიის GB-Sol-ის დირექტორი მარკ კენდლიში ამბობს, რომ პოლისილიკონი „სერიოზული სოციალური პრობლემაა ინდუსტრიისთვის, რომელიც დაკავშირებულია იძულებით შრომასთან მაღაროებში“.
მისი თქმით: „მსოფლიო მზის ენერგიის ბაზარზე ჩინეთის ასეთი დომინაცია ართულებს ჩინური პროდუქციის არ შეძენას — განსაკუთრებით, როდესაც დაბალფასიანი და ეკოლოგიურად სუფთა ენერგია გსურს.“
ბევრი ბიზნესი და ხელისუფლება — მათ შორის, ბრიტანეთის მთავრობის მიერ — იძენს ჩინურ მზის პანელებს, რადგან ისინი იაფია.
HMRC-ს მონაცემების მიხედვით, 2024 წელს ბრიტანეთში იმპორტირებული ყველა მზის პანელის 68% ჩინეთიდან იყო. ეს მაჩვენებელი 2023 წელთან შედარებით გაზრდილია, როცა ეს რიცხვი 61% იყო.
შეფილდის ჰალემის უნივერსიტეტის 2023 წლის ანგარიშმა, სახელწოდებით Over-Exposed, დაადგინა კავშირი რიგი მზის ენერგიის კომპანიებსა და სინძიანგის რეგიონში მომწოდებლებს შორის.
ანგარიშის ერთ-ერთმა ავტორმა, ალან კროუფორდმა, აღნიშნა, რომ მზის პანელების მომარაგების ჯაჭვში გამჭვირვალობა გაუარესდა მას შემდეგ, რაც მათი ანგარიში გამოქვეყნდა.
„კომპანიები, რომლებიც აქამდე მზად იყვნენ ეთქვათ აზრი, ახლა დუმილს ამჯობინებენ“, — აღნიშნა მან.
GB Energy — ეს არის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული კომპანია, რომელიც ლეიბორისტულმა მთავრობამ შექმნა განახლებადი ენერგეტიკის — მათ შორის მზის ენერგიის — განვითარებისთვის.
პირველი სერიოზული ინვესტიციის ფარგლებში, GB Energy-ი დაახლოებით 200 მილიონ ფუნტს ხარჯავს მზის პანელების დასამონტაჟებლად 200 სკოლაში და NHS-ის საავადმყოფოებში.
პროექტის პირველი ნაწილი — ამ თანხის ნაწილი — ჩინურ მზის პანელებზე დაიხარჯა იმ 11 სკოლის უზრუნველსაყოფად.
განათლების სამინისტრომ BBC-ს შესაბამისზე პასუხის ფარგლებში დაუდასტურა ის კომპანიები, რომლებიც ამ პანელების მწარმოებლები არიან.
GB Energy-ის წარმომადგენლის თქმით, კომპანია ისწრაფვის ეთიკურ მომარაგებაზე და აღნიშნავს, რომ „იძულებითი შრომისა და არაეთიკური პრაქტიკის ადგილი არ არის ენერგეტიკის გარდაქმნის პროცესში“.
„ამიტომაც ვაძლევთ საკანონმდებლო მოვალეობას GB Energy-ს, აკრძალოს თანამედროვე მონობა მომარაგების ჯაჭვში“, — განაცხადა მან. „ასევე ვაკეთებთ მომწოდებელთა გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების სტანდარტების გადახედვას, რათა საზოგადოებრივი ენერგეტიკული პროგრამების მიმართ ნდობა გავაძლიეროთ.“
„შეთანხმებები, სკოლისა და საავადმყოფოების მზის ენერგიის პროგრამის ფარგლებში, სრულად შეესაბამება ბრიტანეთის შესყიდვების კანონმდებლობას, მათ შორის თანამედროვე მონობის შესახებ მკაცრ მოთხოვნებს.“
„GBE აგრძელებს ამ მოთხოვნების დაცვას კონტრაქტებში და აქტიურად თანამშრომლობს საერთაშორისო პარტნიორებთან, რათა გლობალურად გავზარდოთ მზის ენერგიის მომარაგების პასუხისმგებლობა.“
ჩინეთი არააერთხელ დაადანაშაულეს უიღურებისა და სხვა უმეტესად მუსლიმი ეთნიკური ჯგუფების წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებში ჰუმანიტარული ნორმების თვალსაზრისით.
ამერიკის შრომის დეპარტამენტის ცნობით, სახელმწიფოს მიერ მხარდაჭერილ პროგრამებში დაკავებულებს აიძულებდნენ პროდუქტების, მათ შორის პოლისილიკონის — მზის პანელების ძირითადი კომპონენტის, წარმოებას.
ჩინეთის მთავრობამ უარყო ყველა ბრალდება სინძიანგში ადამიანის უფლებების დარღვევის შესახებ.
Longi და Aiko Solar Stewardship Initiative-ის წევრები არიან — ეს არის სქემა, რომელიც მიზნად ისახავს მომარაგების ჯაჭვში ნდობის გაზრდასა და მზის პანელების პასუხისმგებლიანი მომარაგების სტანდარტების დაწესებას.
Aiko-ს წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ კომპანია „ერთგულია ბიზნეს ეთიკის უმაღლესი სტანდარტების დაცვისა და მოწიფული ბაზრების მხარდაჭერისადმი“.
„ჩვენ ადამიანის უფლებებისა და შრომის პრაქტიკის დარღვევებზე ყოველგვარ შეშფოთებას სერიოზულად ვეკიდებით და ველით იგივე პასუხისგებლობას ჩვენი მომწოდებლებისგან“, — ნათქვამია მათ განცხადებაში.
„გვინდა, მოხდეს მეტი გამჭვირვალობა და მუდმივი გაუმჯობესება საერთაშორისო მითითებების შესაბამისად. ჩვენ თვალს ვადევნებთ გლობალურ მომარაგების ჯაჭვებში განვითარებული მოვლენებს და ვალდებულნი ვართ, ვიმუშაოთ დაინტერესებულ მხარეებთან მხარდასაჭერად სამართლიანი და მდგრადი მზის ინდუსტრიისთვის.“
Longi-მ განაცხადა, რომ წუხს შეფილდის ანგარიშის მიგნებების გამო და „კატეგორიულად ამტკიცებს, რომ იძულებითი შრომა ჩვენი მომარაგების ჯაჭვში ადგილი არ აქვს“.
კომპანიის წარმომადგენელმა ასევე აღნიშნა, რომ Over-Exposed ანგარიშში დასმული დასკვნები სრულად არ ასახავს იმ ფართო ღონისძიებებს, რომლებიც Longi-მ გაატარა საერთაშორისო შრომის სტანდარტების დასაცავად.
„დამოუკიდებელი მესამე მხარის აუდიტები გადამწყვეტ როლს ასრულებს შესაბამისობის დადგენაში და რისკების გამოვლენაში“, — დასძინა მან. „გლობალური მომარაგების ჯაჭვის სირთულეების მიუხედავად, Longi მტკიცედ განზრახულია, აღმოფხვრას იძულებითი შრომის ნებისმიერი შესაძლო რისკი.“
